Ostindagi Texas universiteti olimlari inson ongini o‘qiy oladigan sunʼiy intellekt tizimi ustida ishlamoqda.
U funksional magnit-rezonans tomografiya yordamida o‘qitiladi. U gapirish qobiliyatini yo‘qotganlarga yordam bera oladi. Millionlab odamlarni hayratga solayotgan hozirgi sunʼiy intellekt inson kabi yozishi, ajoyib tasvirlar va videolarni, hatto qo‘shiqlar yozishi mumkin. Yaqinda tadqiqotchilar uning yana bir potensial qo‘llanilishini — aqlni o‘qishni aniqladilar.
Shunday qilib olimlar inson miya faoliyatini izchil matnga aylantira oladigan yangi AI tizimi ustida ishlamoqda.
Tizim semantik dekoder deb ataladi. U fMRI (funksional magnit-rezonans tomografiya) skaneri yordamida miya faoliyatini o‘lchaydi va faqat shuning asosida matn yaratishi mumkin.
Tadqiqotchilarining taʼkidlashicha, bir kun kelib sunʼiy intellekt ongi bor, lekin jismonan gapira olmaydigan odamlarga, masalan, og‘ir insultga chalingan odamlarga yordam berishi mumkin. Bu murakkab g‘oyalarga ega tilni dekodlash modelidir.
Hozirda ishlab chiqilayotgan boshqa til dekodlash tizimlari jarrohlik implantlardan foydalanishni talab qiladi. Shunda ham odatda u bitta so‘z yoki qisqa jumlalardan iborat bo‘ladi.
Semantik dekoder esa buni talab qilmaydi, bu invaziv bo‘lmagan tizimdir. Bundan tashqari, boshqa transkriptorlardan farqli o‘laroq, subyektlar faqat maʼlum bir ro‘yxatdagi so‘zlarni ishlatishlari shart emas. Dekoder subyektlar tomonidan ko‘p soatlik podkastlarni tinglash paytida fMRI skanerlash yordamida intensiv mashg‘ulotlardan o‘tadi. Shundan so‘ng u yangi hikoyani tinglaydi yoki hikoya qilishni tasavvur qiladi va uning miya faoliyati tegishli matnni yaratadi.
Tadqiqotchilarning tushuntirishicha, fikrning mohiyatini dekodlash subyektning ongida eshitgan yoki aytayotgan narsaning so‘zma-so‘z transkripti emas, balki dekoder fikrning maʼnosini qamrab oladi. U asl so‘zlarning maʼnosiga yaqin va baʼzan to‘liq mos keladigan matnni yaratishga qodir.
Misol uchun, bir tajribada maʼruzachi “Menda hali haydovchilik guvohnomasi yo‘q” dedi va mashina uning fikrlarini quyidagicha tarjima qildi: “U hali mashina haydashni o‘rganishni ham boshlamagan”.
Sinov paytida tadqiqotchilar subyektlardan qisqa ovozsiz videolarni tomosha qilishni so‘rashdi va dekoder videodagi bir qator voqealarni aniq tasvirlash uchun ularning miya faolligidan foydalanishga muvaffaq bo‘ldi.
Tadqiqotchilar bu jarayonni yaqin infraqizil funksional spektroskopiya (fNIRS) kabi ko‘proq portativ miya tasvirlash tizimlariga o‘tkazish mumkinligiga ishonishadi. Bu usul hozirda fMRI apparatlariga tayanganligi sababli qulay foydalanish uchun mos kelmaydi.
Bunday texnologiya bilan bog‘liq xavflarni hisobga olgan holda olimlar tizimdan odamning xohishiga qarshi foydalanish mumkin emasligini taʼkidlaydilar.