Жаҳон

Финяндиялик олим 44 йиллик жумбоққа ечим топди

У топология соҳасида муҳим кашфиёт қилди.

Финяндиялик олим 44 йиллик жумбоққа ечим топди

 

Финляндиянинг Жйвäскйлä университети докторанти Сусанна Ҳеиккила 44 йилдан бери жавобсиз бўлиб келаётган математик муаммони ечишга муваффақ бўлди. Ушбу жумбоқ 1981 йилда машҳур совет-француз математиги Михаил Громов томонидан илгари сурилган бўлиб, у топология ва геометрик юзаларнинг шаклланиш хусусиятларига тааллуқли эди.

 

Громов саволни қуйидагича қўйган: ҳар қандай силлиқ, ёпиқ, тешиксиз кўп ўлчовли фигураларни текис бўшлиқни деформация қилиш орқали олиш мумкинми? Ушбу муаммо узоқ вақт давомида ҳал этилмаган ва математиклар орасида катта қизиқиш уйғотган.

 

2019 йилда олим Александр Привес бу масалага яқинлашиб, тўрт ўлчовли фазода қарама-қарши мисол келтирган эди. Аммо тўлиқ ечим ҳали мавжуд эмасди. Сусанна Ҳеиккила эса ўз тадқиқотлари давомида бу саволга аниқ жавоб топди ва шаклларнинг деформация орқали қандай ўзгаришини тушунтириб берди.

 

Математик муаммони янада тушунарли қилиш учун трикотаж усулидан фойдаланди. У турли рангдаги иплардан фойдаланиб, шаклларнинг чўзилиши ва деформацияси жараёнини амалий кўрсатиб берди. Унинг инновацион ёндашуви математик топологиянинг тушунилишини янада енгиллаштирди ва илмий ҳамжамият томонидан юқори баҳоланди.

 

Ҳеиккила ўз изланишларини давом эттириш ниятида бўлиб, топология ва геометрия соҳасида яна янги илмий ютуқларга эришишни мақсад қилган. Унинг ишлари келажакда математик моделлаштириш, муҳандислик ва ҳатто физика соҳаларида қўлланилиши мумкин.

custom img

Нигерияда қишлоққа уюштирилган ҳужумда камида 30 киши ҳалок бўлди

Ҳозирча ҳужум учун ҳеч бир қуролли гуруҳ жавобгарликни ўз зиммасига олмаган.

custom img

Покистонда муссон ёмғирлари қурбонлари сони 107 нафарга етди

Метеорологлар ҳафта ўрталаридан бошлаб яна кучли ёғингарчилик кузатилиши мумкинлигидан огоҳлантирмоқда.

custom img

Угандада очликдан 19 киши вафот этди

Расмийлар яқин икки ой давомида 9 400 тонна озиқ-овқат ёрдамини аҳолига етказишни режалаштирмоқда.

custom img

Испанияда жазирама оқибатида 3 800 дан ортиқ одам вафот этди

2026 йилнинг биринчи ярми мамлакатда сўнгги 65 йил ичидаги энг иссиқ давр бўлди.

custom img

Конгода Эбола билан касалланганлар сони 3 200 нафардан ошди

Эпидемия асосан мамлакатнинг шарқидаги Итури вилоятида авж олмоқда.

custom img

Россия урушни бошламаган — Путин

Россия президентининг айтишича, Москва Украинадаги урушни бошламаган, балки Киев томонидан бошланган ҳарбий ҳаракатларга жавоб қайтарган.

custom img

Украинада уруш қурбонлари сони кескин ошди

БМТ маълумотларига кўра, 2026 йилнинг дастлабки олти ойида тинч аҳоли орасидаги қурбонлар сони ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 37 фоизга ошган.

custom img

Эрон Киевга зарба бериши мумкин — ОАВ

Тахминлар Эрон ТИВ раҳбарининг Каспий денгизидаги Эрон кемасига қилинган ҳужум жавобсиз қолмаслигини билдирганидан сўнг пайдо бўлди.

Шаҳодатнома: №1346 Берилган сана: 28.05.2020

Ғоя муаллифи: Фирдавс Фридунович Абдухаликов

Асосчиси: "Master Media Production and Broadcast"