Davlat organlari faoliyatining ochiqligi va shaffofligi: O‘zbekiston tajribasi va xorij amaliyoti
Bugun, 19-oktabr kuni Xalqaro media-xollda “Davlat organlari faoliyatining ochiqligi va shaffofligi: O‘zbekiston tajribasi va xorij amaliyoti” mavzusida davra suhbati bo‘lib o‘tdi.
Unda fuqarolar murojaatlari bilan ishlashni takomillashtirish, korrupsiyaga qarshi kurashish hamda turli elektron platformalarni yaratishda qilingan ishlar sarhisob qilindi.
Davra suhbatida taʼkidlanganidek, mamlakatimizda mazkur muammoga qarshi kurash masalasiga mustaqillikning dastlabki kunlaridanoq jiddiy eʼtibor qaratib kelinmoqda. Davlat boshqaruviga ochiqlikni joriy etish, axborotlarning umumfoydalanish uchun ochiqlik holati, maʼlumotlarning oshkoralik va sifat darajasini xalqaro talablarga muvofiqlashtirish sohasida tizimli ishlar amalga oshirilmoqda. Buni so‘nggi yillarda sohaga oid qabul qilingan konseptual ahamiyatga ega normativ-huquqiy hujjatlar, korrupsiyaning oldini olishga qaratilgan maʼmuriy islohotlar misolida ham yaqqol ko‘rishimiz mumkin.
Xususan, “Korrupsiyaga qarshi kurashish to‘g‘risida”gi, “Davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari faoliyatining ochiqligi to‘g‘risida”gi va “Jamoatchilik nazorati to‘g‘risida”gi qonunlar barcha toifadagi mansabdorlarning har bir hatti-harakatiga keng jamoatchilik hamda xalq ko‘zi bilan baho berish imkonini yaratdi. Bundan tashqari, hukumat ochiqligi sohasida 2021- 2025 yillarda O‘zbekiston Respublikasida ochiq maʼlumotlar sohasini rivojlantirish Konsepsiyasi qabul qilingan.
Sohada so‘nggi yillarda amalga oshirilgan islohotlarning uzviy va mantiqiy davomi sifatida O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Davlat organlari va tashkilotlarining faoliyati ochiqligini taʼminlash, shuningdek, jamoatchilik nazoratini samarali amalga oshirishga doir qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi farmoni qabul qilindi. Farmon bilan amaldagi qonunchilik hujjatlarida mavhum bo‘lgan muammoli masalalar to‘liq o‘z yechimini topdi.
—Bugun O‘zbekistonda davlat idoralari faoliyatida islohotlarni amalga oshirishda eng asosiy tamoyillardan biri — ochiqlik va oshkoralikni taʼminlashdir, — dedi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi rahbari Akmal Burhonov. — Men bu yerda statistik maʼlumotlarning ochiqligiga alohida eʼtibor qaratmoqchiman. Masalan, ishga kirish, o‘qishga kirish, MTM ga farzandini topshirish umuman qaysi sohani olmaylik barchasida oshkoralik eng ustuvor yo‘nalish sifatida belgilanmoqda.
Yana bir jihat shundan iboratki, garchi shu kungacha davlat hokimiyati boshqaruv organlari ochiqligi to‘g‘risida normativ hujjatlar mavjud bo‘lsa-da, lekin ulardagi normalarni hayotga tatbiq etishga masʼul yoki uni bajarish talablarini buzgan mansabdor shaxslarning javobgarlik masalasi ochiq qolavergan. Bu esa qonunchilik hujjatining hayotga to‘liq joriy etilishiga salbiy omil bo‘lib xizmat qilib kelgan. Shunga muvofiq, mazkur yo‘nalishdagi qonunchilik hujjatlarining ijrosi ustidan nazorat Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligiga qo‘shimcha vazifa sifatida yuklatilib, Agentlik tarkibida davlat organlari va tashkilotlari faoliyati ochiqligini taʼminlash boshqarmasi tashkil etildi.
Shuningdek, fuqarolar maʼlumot olishga bo‘lgan ehtiyojini qondirish maqsadida ochiq maʼlumotlar portali ishga tushirildi. Yuridik va jismoniy shaxslar to‘g‘risida maʼlumotlarni olish bo‘yicha My.gov.uz portali tashkil etildi. Bir so‘z bilan aytganda, bugungi kunda O‘zbekistonda ochiqlik siyosati ortga qaytmas tus oldi. Va bu trendga aylandi. Xorij tajribasini oladigan bo‘lsak, u yoki bu mamlakatning demokratik huquqiy rivojlanganlik darajasi aynan korrupsiyaga qarshi kurashish bo‘yicha davlatning saʼy-harakatlari bilan belgilanadi. Yevropa mamlakatlarida korrupsiya bilan kurash bo‘yicha mustaqil organlar tashkil etilgan.
Bilamizki, Korrupsiyani qabul qilish indeksi (Corruption Perception Index) bor. Mana shu indeksda 180 ta davlat ishtirok etgan. Unda mamlakatimiz 2016-yilda 168 o‘rinda bo‘lgan bo‘lsa 2020 yil yakunlariga ko‘ra,125 pog‘ana ko‘tarilib, 44 o‘rinni egalladi va shu asnoda O‘zbekiston ochiqlik bo‘yicha surati yuqori bo‘lgan dunyodagi ikki mamlakatdan biri sifatida eʼtirof etildi. Markaziy Osiyoda esa birinchi o‘rinni egalladi.
Bu esa O‘zbekistonda korrupsiyaga qarshi kurashish borasidagi saʼy-harakatlarimiz natija berayotganidan dalolatdir.
Avvalroq O‘zbekiston korrupsiyaga qarshi kurashishda Latviya bilan hamkorlik aloqalari yo‘lga qo‘ymoqdaligi hamda “O‘zbekistonda ochiqlik va shaffoflik” tahlil markazi tashkil etilgani haqida maʼlumot bergandik.
Munojat Valiyeva
