Baxmalda za'faron ekish boshlandi
Jizzax viloyatining Baxmal tumanida 200 gektar yer maydonlarida zaʼfaron plantatsiyalari barpo etilmoqda. Bugungi kunda O‘zbekiston dunyodagi zaʼfaron yetishtiriladigan eng yirik beshta plantatsiyalardan biriga aylanyapti.
Za'faron o‘simligini yetishtirish ancha qulay bo‘lib, uning ko‘p yillik o‘simlik ekanligi katta plantatsiyalar tashkil qilishda qo‘l keladi. U 5-6 yil umr ko‘rib, hosil beradi.
O‘simlikning shifobaxshligi shundaki, yurak-qon tomir kasalliklari, bepushtlik, xotiraning susayishi va shunga o‘xshash yuzlab dardlarga davo bo‘lishi isbotlangan.
- Xalqimiz ming yillar davomida bu o‘simlikdan foydalanib kelgan. Biroq zaʼfaron o‘zimizning hududimizda o‘stirilmagan. Tabiiy holda ham o‘smagan. Xorijdan tabib yoki mutaxassislar tomonidan olib kelingan. Endilikda uni mahalliylashtirish boshlandi. Quvonarlisi, hosil boshqa mintaqalarga qaraganda ham ancha yuqori. Zaʼafaron o‘z tarkibida oltin saqlovchi hisoblanadi. Zaʼfaron damlab ichilganda odam organizmi talab qilgan oltin elementi bilan taʼminlanadi. Bu esa hazm qilish tizimiga foyda beradi. Shuningdek, yurak-ishemik, onkologik kasalliklarda ham shifo bo‘la oladi. Xalq tabobatida inson bir yilda bir gram zafaron istyemol qilishi kerakligi aytib o‘tilgan. Albatta, buning ham o‘z meʼyori bor. Agar bir vaqtning o‘zida bir gram zaʼfaronni damlab isteʼmol qilinsa, o‘lim holatiga ham olib keladi. Sababi, o‘simlikning tarkibi kuchli bo‘lib, u yurakni yoyib yuborishi mumkin. Bundan tashqari, o‘simlik solib tayyorlangan ovqatlar tez aynimaydi va uzoqroq saqlanadi. Zaʼfaron umrni ham uzaytirish xususiyatiga ega. – deydi O‘zbekiston xalq tabobati assotsiatsiyasi raisi Ro‘zimuhammad Xonnazarov.
Bugungi kunda mamlakatimizda yuzlab dardlarga davo bo‘ladigan o‘simlikni yetishtirish jadal surʼatlarda olib borilomoqda. O‘simlik piyozi Yevropa davlatlaridan olib kelingan. Jumladan, yaqinda Baxmal tumanida zaʼfaron plantatsiyasini tashkil etish uchun ajratilgan 200 gektar yer maydoniga Italiyadan 20 million dona o‘simlik piyozboshlari olib kelindi. Yuk ortilgan avtokarvonlar 6 ta davlat - Sloveniya, Vengriya, Polsha, Belarus, Rossiya va Qozog‘iston hududi orqali O‘zbekistonga keltirilgan.
Mazkur harakatlar O‘zbekiston, Tojikiston hamda Italiya kompaniyalari o‘rtasida tuzilgan hamkorlik asosida olib borilmoqda.
- Ishni boshlaganimizga 5-6 kun bo‘lib qoldi. Rasmiy tarzda eʼlon qilishni endi boshladik. Ish yana 3 kun davom etadi. Shundan so‘ng, yaʼni umumiy ekish jarayoni tugagach, jami plantatsiya 204 gektarni tashkil qiladi. Mamlakatimizdagi zaʼfaron plantatsiyasi dunyo bo‘yicha uchinchi eng yirik zaʼfaron plantatsiyasiga aylanadi. Eng yirigi Eronda —400 gektarni tashkil etadi. Biroq 2022 yilga borib, dunyodagi eng yirik plantatsiyaga aylanamiz deb, reja qilganmiz, - deydi BMB Trade Group kompaniyasi Kuzatuv kengashi raisi Bekzod Mamatqulov.
Ayni kunlarda ekish jarayoniga mingga yaqin mahalliy aholi jalb qilingan. Mazkur tadbirkorlik bir tomondan mamlakatimizda noyob o‘simliklardan birini ko‘paytishni ko‘zlagan bo‘lsa, boshqa tarafdan ishsiz yurgan mahalliy aholini vaqtinchalik bo‘lsa-da ish bilan taʼminlashni ham maqsad qilgan.
Olamgir Abdiyev
