Markaziy Osiyo ekspertlari forumida qanday mavzular muhokama qilindi?
15-noyabr kuni Toshkentda mintaqa “aql markazlari”, fuqarolik jamiyati instituti vakillari va xalqaro ekspertlar yig‘ildi.
Kecha Toshkentda Markaziy Osiyo ekspertlarining birinchi forumi bo‘lib o‘tdi. Unda O‘zbekiston va mintaqa davlatlari ekspertlari, davlat va jamoatchilik tashkilotlari vakillari ishtirok etdi.
Sodiq Safoyev: Raqobat va qarama-qarshiliklarsiz hamkorlik
Forumda so‘zga chiqqan O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati raisi birinchi o‘rinbosari Sodiq Safoyev bir qator muhim nuqtalarga e’tibor qaratdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, hozirda mintaqanining taraqqiyoti faqatgina barcha davlatlarning birgalikdagi harakatlariga bog‘liq. Safoyev umumiy taraqqiyot mintaqa va uning tashqarisidagi barcha mamlakatlar manfaatlariga javob berishiga alohida urg‘u berdi.
Senat raisi birinchi o‘rinbosari Markaziy Osiyoda so‘nggi yillarda shakllangan o‘zaro ishonchda O‘zbekistonning alohida o‘rnini qayd etdi. Prezident Shavkat Mirziyoyev tashqi siyosati mintaqa davlatlari o‘rtasidagi aloqalarni yangi bosqichga olib chiqqani ta’kidlandi.
Birgina yaqqol misol: odalar o‘rtasida muloqot, bordi-keldi tiklandi. Hozirda davlat chegaralarini kuniga 100 minglab odamlar hech qanday muammosiz kesib o‘tmoqda.
Shu bilan birga mavjud salohiyatdan to‘liq foydalanilmayotganiga e’tibor qaratildi. Masalan, Markaziy Osiyo davlatlari mintaqalari o‘rtasidagi savdo aloqalari boshqa mintaqalardagi huddi shu ko‘rsatkichdan 8-10 barobar past.
“Iqtisodiy aloqalarni vazirlar yoki videoselektorlar emas, balki xususiy sektor harakatlantiradi”, – dedi Senat raisining birinchi o‘rinbosari.
Sodiq Safoyev hamkorlikka institusional xarakter berish zarurligini ma’lum qildi. Uning fikricha, busiz o‘zaro munosabatlarni chuqurlashtirishning imkoni yo‘q.
Kamoliddin Rabbimov: Integratsiya — mintaqaning yashab qolishi uchun yagona imkoniyat
Spikerlardan yana biri siyosatshunos Kamoliddin Rabbimov ham Markaziy Osiyo davlatlari integrasiyasini kuchaytirish zarurligini qayd etdi. Ekspertning fikricha, aynan integrasiya — mintaqaning mustaqil geosiyosiy birlik sifatida yashab qolishining garovi hisoblanadi.
Siyosatshunos Ukraina mojarosiga va uning ta’siriga to‘xtalar ekan, bu Markaziy Osiyo taraqqiyotidagi yangi davrni boshlab berganini, mintaqada boshqa kuch markazlari ta’siridan chiqish uchun o‘zishga xos imkoniyat paydo bo‘lganini ta’kidladi.
Bundan tashqari, Markaziy Osiyo ichida va atrofida AQSH va Xitoy raqobati yuz berishi prognoz qilindi.
Tadbirda shuningdek, taniqli faylasuv Rustam Burnashev ham chiqish qildi. Burnashev mintaqa ekspertlari o‘rtasida muloqot yo‘lga qo‘yilganini, ammo endilikda amaliy natijalarga o‘tish zarurligi haqida gapirdi. Buning uchun hamkorlikning umumiy konsepsiyasini yaratish kerakligi ta’kidlandi.
Forum davomida Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Tojikiston ekspertlari xulosalari ham tinglandi.
