Havo ifloslanishi global muammoga aylanmoqda
Dunyo shaharlarining atigi 17 foizi toza havoga ega.
Yangi tadqiqotga ko‘ra, dunyo shaharlarining bor-yo‘g‘i 17 foizi havo sifati bo‘yicha xalqaro standartlarga javob beradi. Bu esa global miqyosda milliardlab insonlar ifloslangan havodan nafas olayotganini anglatadi.
Shveytsariyaning IQAir tashkiloti tomonidan olib borilgan tadqiqotda 138 mamlakatdan 40 mingta kuzatuv stantsiyasining ma’lumotlari tahlil qilindi. Tadqiqotchilarning fikriga ko‘ra, ifloslanish darajasi bundan ham yuqori bo‘lishi mumkin, chunki monitoring tizimi dunyoning barcha hududlarini qamrab olmaydi. Masalan, Afrikada har 3,7 million kishiga atigi bitta havo sifati kuzatuv stantsiyasi to‘g‘ri keladi.
Eng ifloslangan havoga ega davlatlar ro‘yxatida Chad, Kongo, Bangladesh, Pokiston va Hindiston yetakchilik qilmoqda. Hindiston esa dunyoning eng ifloslangan to‘qqizta shahridan oltitasiga ega. Mamlakatning shimoli-sharqidagi Birnixat sanoat hududi eng yomon havo sifati bilan ajralib turadi.
Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) ma’lumotlariga ko‘ra, har yili havo ifloslanishi sababli 7 million odam hayotdan ko‘z yumadi. Uzoq muddat davomida iflos havo bilan nafas olish natijasida nafas yo‘llari kasalliklari, Altsgeymer va hatto saraton xavfi ortadi.
Shunga qaramay, ayrim shaharlar allaqachon havoning sifatini yaxshilash yo‘lida sezilarli yutuqlarga erishgan. Masalan, Pekin, Seul va Polshaning Ribnik shahri sanoat va transportga qat’iy cheklovlar joriy qilib, toza energiyadan foydalanish va jamoat transportidan foydalanishni rag‘batlantirish orqali havoni yaxshilashga erishdi.
Mutaxassislarning ta’kidlashicha, havo ifloslanishi va iqlim o‘zgarishi o‘zaro bog‘liq muammolar bo‘lib, ko‘mir, neft va gazni yoqish natijasida atmosferaga chiqariladigan zararli gazlarni kamaytirish nafaqat global isishni sekinlashtiradi, balki havo sifatini ham sezilarli darajada yaxshilaydi.
