Global isish ruhiy salomatlikka tahdid solmoqda

 

Avstraliyada olib borilgan yangi tadqiqot global isishning inson ruhiy salomatligiga xavfli ta'sirini ochib berdi. "Nature Climate Change" jurnalida chop etilgan maqolaga ko‘ra, agar iqlim o‘zgarishining oldini olish bo‘yicha qat’iy choralar ko‘rilmasa, 2050-yillarga kelib Avstraliyada ruhiy va xulq-atvor buzilishlari (PPD) holatlari qariyb 49 foizga oshishi mumkin.

 

Tadqiqotchilar 2003–2018-yillar oralig‘idagi tibbiy ma’lumotlarni o‘rganib, haddan tashqari issiqlik bilan tashvish, depressiya, shizofreniya va giyohvandlik kabi ruhiy muammolar o‘rtasida kuchli bog‘liqlikni aniqlashdi. Jumladan, 2008-yilda Adelaida shahridagi 15 kunlik jazirama davrida bolalar orasida kasalxonaga yotqizilish holatlari 64 foizga, keksalar orasida esa 10 foizga ko‘paygan.

 

Hatto nisbatan yumshoq iqlim ssenariysida (2100-yilgacha 3°C dan kam isish) ham, Avstraliyada 2030-yillarda ruhiy kasalliklar tarqalishi 11 foizga, 2050-yillarda esa 27,5 foizga oshishi kutilmoqda. Haroratga tarixan moslashmagan hududlarda bu xavf yanada yuqori.

 

Issiqlik inson psixikasiga uyqu sifati, stress darajasi va markaziy asab tizimiga kislorod ta’minoti orqali salbiy ta’sir qiladi. Ayniqsa, yoshlar yuqori xavf ostida, chunki ular ko‘proq ochiq havoda bo‘ladi va kamroq himoyalanadi.

 

Tadqiqot mualliflari ruhiy salomatlikni iqlim o‘zgarishiga moslashuv strategiyasining ajralmas qismiga aylantirish zarurligini ta’kidlaydi. Aks holda, global isish butun dunyoda ruhiy salomatlik inqirozini kuchaytirishi mumkin.