Kaspiy dengizi qurib bormoqda
Olimlar dengiz sathining keskin pasayishini Orol dengizi fojiasining takrorlanishi deya baholamoqda.
Kaspiy dengizi sathi so‘nggi yillarda sezilarli darajada pasayib, tarixiy past ko‘rsatkichlarga yetdi. Mutaxassislarning fikricha, bu jarayonga global iqlim o‘zgarishi, yuqori darajadagi bug‘lanish va Volga hamda Ural daryolarining suv hajmining kamayishi asosiy sabab bo‘lmoqda. Xususan, Rossiya va Qozog‘iston hududlarida dengiz chekinib, quruq tub yuzaga chiqmoqda.
Bu holat nafaqat Kaspiy bo‘yidagi mamlakatlar, balki butun mintaqaviy ekotizim uchun jiddiy xavf tug‘dirmoqda. Dengizga xos bo‘lgan noyob hayvonot dunyosi, jumladan, Kaspiy tyulenlari va qimmatbaho baliq turlari — baliqchilik uchun muhim resurslar yo‘qolish arafasida turibdi. Shu bilan birga, qurigan hududlardan ko‘tarilishi mumkin bo‘lgan tuz va chang zarralari inson salomatligiga tahdid soladi.
Yevropa Ittifoqi va bir qator xalqaro tashkilotlar Kaspiy ekotizimidagi bu o‘zgarishlarni Orol dengizi inqiroziga qiyoslamoqda. Olimlar bu jarayonni to‘xtatish uchun davlatlararo hamkorlik va keskin ekologik choralar zarurligini ta’kidlamoqda. Shu maqsadda Kaspiy bo‘yidagi davlatlarga iqlim strategiyasini kuchaytirish va daryolarni muhofaza qilish bo‘yicha tavsiyalar berilmoqda.
Eslatib o‘tamiz, 1960–80-yillarda Orol dengizi ham suv manbalarining noto‘g‘ri boshqaruvi oqibatida qurib ketgan va butun mintaqada ekologik, iqtisodiy hamda sog‘liqni saqlash sohalarida halokatli oqibatlar keltirib chiqargan edi. Kaspiy dengizi ham ayni yo‘ldan borayotgani olimlarni jiddiy xavotirga solmoqda.
