AQSh jangovar sharoitlar uchun “aqlli qon hujayralari” yaratmoqda

AQSh Mudofaa vazirligining ilg‘or tadqiqotlar agentligi (DARPA) inson organizmi imkoniyatlarini kengaytirishga qaratilgan yangi ilmiy tashabbusni ishga tushirdi. Smart-Red Blood Cells (Smart-RBC) deb nomlangan loyiha sintetik biologiya orqali modifikatsiyalangan qizil qon tanachalarini yaratishni ko‘zda tutadi.

 

Mazkur “aqlli” hujayralar maxsus biotizimlar yordamida fiziologik signallarni aniqlash, qaror qabul qilish va organizm holatiga mos ravishda javob berish qobiliyatiga ega bo‘ladi. Ularning asosiy vazifasi — qiyin jangovar sharoitlarda hayotiy funksiyalarni saqlash, qon ivishini tezlashtirish va og‘ir jarohatlarda omon qolish imkoniyatlarini oshirishdir.

 

DARPA ma’lumotiga ko‘ra, yaratilayotgan hujayralar uchta asosiy funksiyani o‘zida mujassam etadi: biomarkerni aniqlash, qaror qabul qilish va zarur moddalarning chiqarilishini ta’minlash. Dastlabki bosqich tadqiqotlari jismoniy ko‘rsatkichlarni saqlash hamda gemostazni kuchaytirishga yo‘naltirilgan. Keyingi bosqichlarda esa ular termoregulyatsiya, universal qon mosligi va yuqori balandliklarga moslashish kabi funksiyalar bilan kengaytirilishi rejalashtirilgan.

 

36 oylik loyiha ikki bosqichda amalga oshiriladi: birinchi bosqichda hujayralarga sintetik biologik mexanizmlarni muvaffaqiyatli qo‘shish va ularning barqarorligini isbotlash, ikkinchi bosqichda esa ularning samaradorligini real sharoitlarda sinovdan o‘tkazish belgilangan.

 

Smart-RBC tashabbusi hozircha tajriba bosqichida bo‘lsa-da, Pentagonning bu yo‘nalishga katta mablag‘ yo‘naltirayotgani ushbu texnologiyaning harbiy tibbiyot va mudofaa sohasidagi ulkan istiqbolini ko‘rsatmoqda.