Antoniu Guterrish: “Jurnalistlar jim bo‘lsa, jamiyat ovozi yo‘qoladi”

Jurnalistlarga nisbatan sodir etilgan qotilliklarning aksariyati hanuzgacha ochilmay qolmoqda. Bu haqda BMT Bosh kotibi Antoniu Guterrish 2-noyabr — Jurnalistlarga qarshi jinoyatlar uchun jazosizlikka barham berish xalqaro kuni munosabati bilan yo‘llagan murojaatida ma’lum qildi.

 

YUNESKO ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yil avgustidan 2025-yil may oyigacha bo‘lgan davrda 163 nafar jurnalist halok bo‘lgan. Ularning 109 nafari qurolli mojaro hududlarida, jumladan, G‘azo, Sudan va Ukrainada halok bo‘lgani qayd etildi. Eng ko‘p qurbonlar quyidagi hududlarda ro‘yxatga olingan:

 

• Arab davlatlari – 82 nafar
• Lotin Amerikasi va Karib havzasi – 34 nafar
• Osiyo va Tinch okeani mintaqasi – 30 nafar
• Yevropa va Shimoliy Amerika – 12 nafar

 

BMT qayd etishicha, qotilliklar soni 2022-yilga nisbatan biroz kamaygan bo‘lsada, jazosizlik darajasi o‘ta yuqoriligicha qolmoqda — jinoyatlarning 85 foizida aybdorlar javobgarlikka tortilmagan.

 

Jazosizlik eng ko‘p Yaqin Sharq va Shimoliy Afrika mintaqasida kuzatilmoqda. Buning asosiy omillari sifatida sud tizimining zaifligi, korrupsiya va siyosiy irodasizlik tilga olindi.

 

Bosh kotib Guterrish jurnalistlarga qarshi hujumlar demokratiya va so‘z erkinligiga bevosita zarba ekanini ta’kidladi. U G‘azo sektorida jurnalistlarning o‘ldirilishini keskin qoralab, xalqaro OAV vakillarining mojaro hududlariga kirishining cheklanishini “mutlaqo qabul qilib bo‘lmaydigan holat” deb baholadi.

 

Shuningdek, 2023-yildan buyon dunyo bo‘ylab 1100 dan ortiq jurnalist hibsga olingan, ularning qariyb yarmi hozir ham qamoqda saqlanmoqda. Eng ko‘p hibsga olish holatlari Belarus, Xitoy, Isroil, Myanma va Rossiyada qayd etilgan.

 

BMT va YUNESKO xalqaro hamjamiyatni jurnalistlarning kasbiy faoliyatini erkin, bosim va tahdidlarsiz amalga oshirishi uchun ularni himoya qilishga chaqirdi.

 

“Jurnalistlar jim bo‘lganda — jamiyat ham o‘z ovozini yo‘qotadi”, — dedi Guterrish.