UNESCO tomonidan 15-dekabr Butunjahon Turk tillari kuni sifatida belgilandi
Ushbu sana Vilgelm Tomsen tomonidan O‘rxun bitiklari alifbosining o‘qilishi e’lon qilingan kun bilan bog‘liq.
Samarkand shahrida bo‘lib o‘tayotgan UNESCO Bosh konferensiyasining 43-sessiyasida har yili 15-dekabr sanasini Butunjahon Turk tillari kuni sifatida nishonlash to‘g‘risida qaror qabul qilindi.
Mazkur tashabbus Ozarbayjon, Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Turkiya va O‘zbekiston tomonidan ilgari surildi hamda 21 davlatning qo‘llab-quvvatlashi bilan Bosh konferensiya kun tartibiga kiritildi.
15-dekabr sanasining tanlanishi ramziy ma’noga ega. Aynan 1893-yilning shu kuni daniyalik mashhur olim Vilgelm Tomsen ilk bor O‘rxun–Enasoy bitiklari alifbosini o‘qib chiqqanini e’lon qilgan. Ushbu yozma yodgorliklar turkiy tillar tarixi va ildizlarini isbotlovchi eng qadimiy manbalardan biri sifatida e’tirof etiladi. O‘sha ildizlardan bugungi o‘zbek, turk, ozarbayjon, qozog‘iston, qirg‘iz, turkman va boshqa turkiy tillar shakllangan.
Qabul qilingan rezolyutsiyada ta’kidlanishicha, Butunjahon Turk tillari kunining joriy etilishi UNESCOning til va madaniy xilma-xillikni qo‘llab-quvvatlash, og‘zaki merosni asrash, o‘zaro anglashuvni mustahkamlash hamda mintaqaviy va global hamkorlikni rivojlantirishga qaratilgan ustuvor maqsadlariga hamohangdir.
Mazkur sana doirasida har yili turli ilmiy-ma’rifiy va madaniy tadbirlar — ko‘rgazmalar, adabiy uchrashuvlar, ma’ruzalar, sahna ko‘rinishlari, taqdimotlar hamda turkiy xalqlar merosini targ‘ib qiluvchi madaniy loyihalar tashkil etilishi rejalashtirilgan. Maqsad — turkiy tillarning dunyo sivilizatsiyasidagi o‘rni va hissasini keng ommaga yetkazish, yosh avlodda til, madaniyat va tarixga hurmatni mustahkamlashdir.
UNESCO ma’lumotlariga ko‘ra, bugungi kunda turkiy tillarda dunyoning qariyb 12 mln kvadrat kilometr hududida yashovchi 200 milliondan ortiq aholi so‘zlashadi.
