Ilon Mask sun’iy yo‘ldoshlar orqali iqlimni boshqarishni rejalashtirilmoqda
Taklif dunyo bo‘ylab qiziqish bilan qarshilandi, ammo olimlar buni iqlim tizimiga noma’lum ta’sir ko‘rsatishi mumkin bo‘lgan xavfli tajriba deb bilmoqda.
SpaceX bosh direktori Ilon Mask X (Twitter) platformasida insoniyatni global iqlim inqirozidan himoya qilishga qaratilgan yangi g‘oyasini e'lon qildi. Maskning ta’kidlashicha, sun’iy intellekt boshqaruvidagi va quyosh energiyasi bilan ishlaydigan sun’iy yo‘ldoshlar yulduz turkumi Yerga yetib keladigan Quyosh nuri miqdoriga kichik darajada tuzatish kiritish orqali global isish jarayonini cheklashi mumkin.
Nashr etilgan g‘oyaga ko‘ra, ushbu texnologiya global isishning oldini olish yoki aksincha, sayyorada ortiqcha sovish xavfini bartaraf etishga xizmat qilishi mumkin. Mask ushbu taklifga bildirilgan savollardan biriga javob berar ekan, bunday sun’iy yo‘ldoshlar yordamida “kuchli global mexanizmga aylanmasdan ham aniq va nazoratli tuzatishlar kiritish mumkin”ligini ta’kidladi.
SpaceX hozirda 9 mingdan ortiq Starlink sun’iy yo‘ldoshlaridan iborat tizimga ega. Ular hozircha Quyosh nurlarini to‘sish darajasiga chiqmagan, biroq astronomlar fikricha, mavjud sun’iy yo‘ldoshlar yulduzlar va olis kosmik obyektlarni kuzatishda muayyan cheklovlar tug‘dirmoqda.
Ilmiy doiralarda bunday tashabbus “quyosh geoinjeneriyasi” deb ataladi. Mazkur yo‘nalish iqlim o‘zgarishini yumshatish maqsadida Quyosh nurlarining ma’lum qismini bloklash yoki boshqarishni nazarda tutadi. Biroq mutaxassislar bu g‘oya atrofida jiddiy bahs-munozaralar mavjudligini qayd etmoqda. Olimlarning ko‘pchiligi texnologiya nazariy jihatdan amalga oshirilishi mumkinligini tan olsa-da, uning global iqlim tizimiga ta’siri oldindan to‘liq prognoz qilinmagani sababli nihoyatda xavfli ekanini ta’kidlamoqda.
