Eronda Xomanaiy o‘rnini kim egallashi mumkin?

Eronda Oliy rahbar Ali Xomanaiy o‘limidan keyin hokimiyat kimning qo‘liga o‘tishi masalasi xalqaro matbuot va siyosiy doiralarda faol muhokama qilinmoqda. The New York Times nashrining yozishicha, Xomanaiy o‘zidan keyingi boshqaruv tizimini oldindan rejalashtirishga harakat qilgan va ehtimoliy ssenariylarni ko‘rib chiqqan. Manbalarga ko‘ra, o‘tish davrida mamlakat boshqaruvida uning yaqin ittifoqchilaridan biri, tajribali siyosatchi Ali Lorijoniy muhim rol o‘ynashi mumkin.

 

Eron Konstitutsiyasiga muvofiq, Oliy rahbar lavozimi bo‘shagan taqdirda yangi rahbarni 88 nafar diniy ulamodan iborat “Ekspertlar assambleyasi” saylaydi. Bu organ nomzodning diniy maqomi, siyosiy tajribasi va Islom Respublikasi tamoyillariga sodiqligini inobatga oladi. Shu bois yakuniy qaror aynan ushbu kengash qo‘lida bo‘ladi.

 

Hozircha rasmiy voris eʼlon qilinmagan bo‘lsa-da, bir qator shaxslar ehtimoliy nomzod sifatida tilga olinmoqda. Ular orasida sud tizimi rahbari G‘ulom Husayn Mohseni-Ejeiy, Oliy rahbar devonida uzoq yillar faoliyat yuritgan Ali Asg‘ar Hijoziy hamda Islom Respublikasi asoschisi Ruxulloh Xomeyniyning nabirasi Hasan Xomeyniy bor. Tahlilchilarning fikricha, ushbu nomzodlarning har biri diniy nufuz va davlat boshqaruvidagi tajriba jihatidan maʼlum ustunliklarga ega.

 

Shuningdek, Xomanaiyning o‘g‘li Mojtaba Xomanaiy nomi ham ayrim siyosiy guruhlar tomonidan tilga olinmoqda. Biroq kuzatuvchilar Eronda hokimiyatning meros tarzida o‘tishi masalasi jamiyat va siyosiy elita ichida tortishuvlarga sabab bo‘lishi mumkinligini qayd etmoqda. Avvalroq ayrim manbalar Xomanaiy lavozim meros bo‘lib qolishini istamaganini bildirgan edi.

 

Mutaxassislar fikricha, vorislik masalasi nafaqat ichki siyosiy muvozanat, balki mintaqadagi geosiyosiy vaziyatga ham bevosita taʼsir ko‘rsatadi. Shu bois Eronda Oliy rahbarlikka kim kelishi mamlakatning ichki siyosati, G‘arb bilan munosabatlari va mintaqaviy strategiyasi uchun hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi.