“Isroil hibsdagi Falastinliklarni doimiy qiynoqqa solib kelmoqda” — BMT eksperti

Francheska Albanezi tomonidan juma kuni e’lon qilingan hisobotga ko‘ra, 2023-yil 7-oktyabrdan boshlab Falastinliklar “o‘ta shafqatsiz jismoniy va ruhiy azoblarga” duchor bo‘lmoqda.

 

BMTning 1967-yildan boshlab bosib olingan Falastin hududlaridagi huquq vaziyati bo‘yicha maxsus eksperti Francheska Albanezi hisobotida Isroilning falastinliklarni qiynoqqa solish amaliyoti “jamoaviy qasos va vayronkor niyatni ko‘rsatadigan” tizimli darajada ekanligi ta’kidlangan.

 

“Qiynoqlar va genotsid” nomli hisobotda 2023-yil 7-oktyabrdan boshlab Isroilning bosib olingan Falastin hududidagi aholini to‘xtovsiz qiynoqqa solgani tahlil qilinadi. 

 

Hisobotga ko‘ra, shafqatsiz kaltaklashlar, jinsiy zo‘ravonlik, tajovuz, o‘limga olib keluvchi munosabat, ochlik va eng asosiy insoniy shart-sharoitlardan mahrum qilish minglab falastinliklar va ularning yaqinlarida chuqur va uzoq muddatli ruhiy va jismoniy izlar qoldirgan.

 

“Qiynoqlar erkaklar, ayollar va bolalarga nisbatan hukmronlik va jazo sifatida ajralmas vositaga aylangan, bu nafaqat qo‘lga olishda, balki majburan ko‘chirish, ommaviy qirg‘inlar, barcha hayotiy resurslardan mahrum qilish va vayron qilish orqali uzoq muddatli kollektiv og‘riq va azob yetkazish kampaniyasi orqali amalga oshirilmoqda”, — deyiladi hisobotda.

 

Albanezi hisobotda kamida 300 ta guvohning ko‘rsatmalarini o‘z ichiga olgan yozma materiallarni to‘plagan.

 

Hisobot bilan birga berilgan bayonotda aytilishicha, Albanezi qiynoqlar va boshqa noqonuniy muomala turlarini barcha ishtirokchilar, shu jumladan Falastin qurollangan guruhlari tomonidan amalga oshirilganini qat’iy qoralaydi”, ammo ushbu hisobot “asosiy e’tiborini Isroil xatti-harakatlariga qaratadi.

 

Shu bilan birga Isroil qiynoqlarni taqiqlovchi va boshqa shafqatsiz, g‘ayriinsoniy yoki qadriyatlarni kamsituvchi muolajalarga oid Konvensiyaning a’zosi hisoblanadi.

 

Albanezining ta’kidlashicha, 2023-yil oktyabr oyidan boshlab bosib olingan hududda falastinliklarning hibsga olinishi keskin oshgan, 18 500 dan ortiq odam hibsga olingan, 1 500 bola ham shular jumlasidandir.

 

Hisobotga ko‘ra, hozirda taxminan 9 000 falastinlik hibsda saqlanmoqda, 4 000 dan ortiq shaxs esa “issiz yo‘qotilgan”. Albanezi Isroilning hibs tizimi “tizimli va keng ko‘lamli kamsitish, majburlash va terror rejimiga aylanganini” bildirgan.

 

U Isroilni “Falastin xalqiga nisbatan davom etayotgan genotsid doirasida barcha qiynoqlar va noqonuniy muomalalarni darhol to‘xtatishga” chaqirgan va barcha davlatlarni “Falastinning qolgan qismini vayron qilishni to‘xtatish uchun qo‘llaridan kelganicha harakat qilishga” undagan. 

 

Shuningdek, Albanezi Xalqaro Jinoiy Sud (ICC) prokuroridan Isroil Mudofaa vaziri Israel Katz, Milliy xavfsizlik vaziri Itamar Ben-Gvir va Moliya vaziri Bezalel Smotrichga qarshi hibs e’lon qilinishini ta’minlashni so‘ragan.

 

U o‘z hisobotini dushanba kuni BMT Inson huquqlari Kengashiga taqdim etishi kutilmoqda. Maxsus ekspertlar BMT tomonidan tayinlangan bo‘lsalar-da, mustaqil ekspertlar hisoblanadi va BMT nomidan gapirmaydi.