“Amir Temur va Donna Mariya” filmining taqdimoti: tarix va badiiy talqin uyg‘unligi
Amir Temur tavalludining 690 yilligi munosabati bilan “Amir Temur va Donna Mariya” badiiy filmining taqdimoti bo‘lib o‘tdi.
O‘zbekiston Islom sivilizatsiyasi markazida Sohibqiron Amir Temur tavalludining 690 yilligi munosabati bilan o‘tkazilayotgan xalqaro anjuman doirasida “Amir Temur va Donna Mariya” badiiy filmining taqdimoti bo‘lib o‘tdi. Mazkur film O‘zbekiston Kinematografiya agentligi buyurtmasi asosida yaratilgan bo‘lib, u milliy va xalqaro kino hamkorligining yorqin namunasi sifatida e’tiborga sazovordir.
Kartina 2025 yilda O‘zbekfilm kinokonserni hamda Turkiyaning Kanguru kompaniyasi hamkorligida suratga olingan. Taqdimot marosimida mamlakatimizda tarixiy merosni o‘rganish va uni keng targ‘ib etishga alohida e’tibor qaratilayotgani, ayniqsa, bu borada O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev tashabbuslari muhim ahamiyat kasb etayotgani ta’kidlandi.
Film mashhur yozuvchi Xayriddin Sultonov ssenariysi asosida, “Tirik tarix” dasturi doirasida yaratilgan. Unda Amir Temurning hayoti va shaxsiyatiga oid ibratli jihatlar zamonaviy badiiy talqinda yoritilgan. Rejissyor Yolqin To‘ychiyev tomonidan ekranlashtirilgan ushbu asarda Sohibqironning olijanoblik, bag‘rikenglik va mehr-shafqat kabi insoniy fazilatlari Vengriya malikasi Donna Mariya obrazi orqali ta’sirchan tarzda ochib berilgan.
Ma’lumki, Amir Temur o‘zining keng ko‘lamli davlatchilik faoliyati bilan jahon tarixida chuqur iz qoldirgan. U nafaqat buyuk sarkarda, balki ilm-fan va madaniyat homiysi, adolatparvar davlat arbobi sifatida e’tirof etiladi. Shu bois, uning hayoti va merosi turli mamlakatlarda yaratilgan ilmiy va badiiy asarlarda keng aks etgan.
Yangi filmda ham “Kuch – adolatda” degan hayotiy tamoyil markaziy g‘oya sifatida ilgari surilib, Sohibqironning matonati, kechirimliligi va insonparvarligi badiiy vositalar orqali yoritilgan. Kartinaning yana bir muhim jihati — voqealarning ikki parallel yo‘nalishda, ya’ni tarixiy o‘tmish va zamonaviy hayot manzaralari kesishmasida rivojlanishidir. Bu esa tomoshabinni inson ruhiyati, avlodlar o‘rtasidagi uzviy bog‘liqlik va hayotdagi har bir voqeaning ma’naviy izi haqida chuqur mulohaza yuritishga undaydi.
Filmda turli mamlakatlardan jalb etilgan aktyorlar ishtirok etgan bo‘lib, ular orasida O‘zbekiston, Turkiya, Braziliya, Buyuk Britaniya, Ispaniya, Italiya, AQSH, Niderlandiya va Fransiya san’atkorlari bor. Bu esa kartinaning xalqaro ahamiyatini yanada oshirib, uni keng auditoriyaga yetkazish imkonini yaratadi.
Umuman olganda, “Amir Temur va Donna Mariya” filmi tarixiy shaxs obrazini zamonaviy kino tili orqali talqin qilishga qaratilgan muhim ijodiy loyiha bo‘lib, milliy kino san’atining yangi bosqichga ko‘tarilayotganidan dalolat beradi.
