O‘zbek lotin alifbosi o‘zgaradi: “sh”, “ch” va “ng” harf birikmalari bekor qilinadi

 

Oliy Majlis Qonunchilik palatasining 7-iyul kuni bo‘lib o‘tgan majlisida “Lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosini joriy etish to‘g‘risida”gi qonunga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish haqidagi qonun loyihasi deputatlar tomonidan qabul qilinib, ko‘rib chiqish uchun Senatga yuborildi.

 

Qonun loyihasiga ko‘ra, amaldagi lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosi tarkibi qayta ko‘rib chiqilmoqda. Xususan, alifbo 26 ta harf va 3 ta harf birikmasi o‘rniga 28 ta harf hamda bitta tutuq belgisidan iborat bo‘lishi, shuningdek, ayrim harflarning qo‘llanishiga aniqlik kiritilishi nazarda tutilgan.

 

Loyihada alifbodagi ayrim harflarning yozilish shaklini ham o‘zgartirish taklif etilgan. Xususan, hozirda ikki belgidan iborat yoziladigan “Sh”, “Ch”, “Oʻ” va “Gʻ” harflari o‘rniga mos ravishda “Ş”, “Ç”, “Ö” va “Ğ” belgilarini joriy etish nazarda tutilmoqda. Shuningdek, amaldagi “Ng” harf birikmasidan voz kechish taklif qilinmoqda.

Yoki alohida blok sifatida:

Taklif etilayotgan o‘zgarishlarga ko‘ra:

• Sh → Ş

• Ch → Ç

• Oʻ → Ö

• Gʻ → Ğ

 

Bu o‘zgartirishlar natijasida alifbodagi harf birikmalari qisqartirilib, har bir tovush imkon qadar bitta harf bilan ifodalanishi ko‘zda tutilgan.

 

Muhokamalar davomida deputatlar yangi alifboni bosqichma-bosqich joriy etishga oid qator takliflarni ilgari surdi. Unga ko‘ra, qonun kuchga kirguniga qadar rasmiylashtirilgan hujjatlar, milliy valyuta, qimmatli qog‘ozlar, shuningdek davlat organlari va tashkilotlarining ramziy belgilari, peshlavhalari, ko‘rsatkichlari hamda boshqa atributlar belgilangan muddat davomida o‘z kuchini saqlab qoladi.

 

Ta’kidlanishicha, bunday yondashuv davlat organlari va tashkilotlarida foydalanilayotgan hujjatlar, blankalar, peshlavhalar va boshqa moddiy vositalarni bir vaqtning o‘zida almashtirish zaruratini bartaraf etadi. Bu esa davlat byudjeti mablag‘larining asossiz sarflanishining oldini olish, qo‘shimcha xarajatlarni kamaytirish hamda alifbodagi o‘zgarishlarni moliyaviy jihatdan maqbul tarzda bosqichma-bosqich amalga oshirish imkonini beradi.

 

Qayd etilishicha, qonun loyihasining qabul qilinishi lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosini va imlo qoidalarini yanada takomillashtirish, davlat tilini qo‘llash amaliyotini rivojlantirish hamda raqamlashtirish jarayonlarini kengaytirishga xizmat qiladi.