Toshkentda 58-Xalqaro kimyo olimpiadasi boshlandi
1968-yildan buyon oʻtkazib kelinayotgan olimpiadaga Markaziy Osiyo tarixida ilk bor Oʻzbekiston mezbonlik qilmoqda.
10–19-iyul kunlari Toshkent shahrida maktab o‘quvchilari o‘rtasidagi dunyoning eng nufuzli fan musobaqalaridan biri - 58-Xalqaro kimyo olimpiadasi bo‘lib o‘tadi. Olimpiada tarixida ilk bor O‘zbekiston va umuman Markaziy Osiyo ushbu nufuzli xalqaro musobaqaga mezbonlik qilmoqda.
Mazkur olimpiadada 90 dan ortiq davlatdan 1000 ga yaqin ishtirokchi, iqtidorli o‘quvchilar, jamoa rahbarlari, Xalqaro ilmiy qo‘mita a’zolari, kuzatuvchilar va xorijiy mehmonlar qatnashishi kutilmoqda. Musobaqa davomida ishtirokchilar nazariy va amaliy yo‘nalishlarda bilimlarini sinovdan o‘tkazadi. Bundan tashqari, delegatsiyalar uchun O‘zbekistonning tarixiy shaharlari, madaniy merosi va sayyohlik salohiyatini namoyish etuvchi maxsus dasturlar ham tashkil etiladi.
1968-yildan buyon o‘tkazib kelinayotgan Xalqaro kimyo olimpiadasi maktab o‘quvchilari o‘rtasidagi eng yirik va eng nufuzli xalqaro fan olimpiadalaridan biri hisoblanadi. Unda har bir mamlakatdan eng ko‘pi bilan to‘rt nafar iqtidorli o‘quvchi qatnashadi. Ishtirokchilar besh soatlik nazariy hamda besh soatlik laboratoriya-amaliy imtihonlarda o‘z bilim va ko‘nikmalarini namoyish etadi. Olimpiadada jamoaviy emas, balki individual natijalar baholanadi va eng yuqori natija qayd etgan ishtirokchilarga oltin, kumush hamda bronza medallari topshiriladi.
Olimpiadaga tayyorgarlik ishlari 2024-yildan boshlab izchil olib borildi. Tashkilotchilar avvalgi yillarda Saudiya Arabistoni va Birlashgan Arab Amirliklarida o‘tkazilgan 56- va 57-Xalqaro kimyo olimpiadalari tajribasini o‘rgandi. Shuningdek, IChO 2026 uchun rasmiy logotip va maxsus veb-sayt yaratildi, delegatsiyalar bilan ishlash uchun zamonaviy axborot platformasi ishlab chiqildi. Nazariy va amaliy topshiriqlarni tayyorlash maqsadida xalqaro ilmiy qo‘mita shakllantirildi, laboratoriyalar xalqaro standartlarga mos jihozlandi va zamonaviy uskunalar xarid qilindi.
Ilmiy qo‘mita tarkibiga dunyoning yetakchi oliy ta’lim va ilmiy markazlari vakillari jalb etilgan. Ular orasida AQSHdagi Garvard universiteti, Turkiyadagi Bilkent universiteti, Shveysariyadagi ETH Zurich, Rossiyadagi M.V. Lomonosov nomidagi Moskva davlat universiteti hamda Chexiyadagi Praga kimyo va texnologiya universiteti olimlari bor.
So‘nggi yillarda O‘zbekistonda xalqaro fan olimpiadalariga tayyorgarlik tizimi ham tubdan takomillashtirildi. Prezidentning 2024-yil 30-sentabrdagi qarori asosida Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi tizimida Fan olimpiadalari markazi tashkil etildi. Markaz faoliyati doirasida xalqaro standartlar asosida tayyorgarlik tizimi yo‘lga qo‘yildi, xorijiy trener va ekspertlar jalb qilindi, terma jamoalar uchun intensiv o‘quv yig‘inlari tashkil etildi hamda ilmiy-metodik baza mustahkamlandi.
Bu islohotlar natijasida o‘zbekistonlik o‘quvchilarning xalqaro fan olimpiadalaridagi natijalari ham sezilarli yaxshilandi. Xususan, 2025-yilda O‘zbekiston o‘quvchilari 29 ta xalqaro fan olimpiadasida ishtirok etib, jami 210 ta medalni qo‘lga kiritdi. Shundan 40 tasi oltin, 78 tasi kumush va 92 tasi bronza medallardan iborat bo‘ldi.
Mutaxassislar fikricha, 58-Xalqaro kimyo olimpiadasining Toshkentda o‘tkazilishi O‘zbekistonning xalqaro ilmiy-ta’lim hamjamiyatidagi nufuzini oshirish, iqtidorli yoshlarni qo‘llab-quvvatlash, ilmiy hamkorlikni kengaytirish va mamlakatning zamonaviy ta’lim tizimi hamda ilmiy salohiyatini dunyoga namoyish etish yo‘lida muhim qadam bo‘ladi.
Ma'lumot uchun, O‘zbekistonda xalqaro fan olimpiadalari g‘oliblari davlat tomonidan katta miqdorda pul mukofotlari bilan rag‘batlantiriladi. Amaldagi tartibga ko‘ra, nufuzli xalqaro fan olimpiadalarida oltin medal qo‘lga kiritgan o‘quvchiga 1 milliard 30 million so‘m, kumush medal sovrindoriga 618 million so‘m, bronza medal egasiga esa 412 million so‘m miqdorida bir martalik pul mukofoti beriladi. G‘oliblarni tayyorlagan ustozlar ham alohida rag‘batlantiriladi.
