O‘zbekistonda yangi pensionerlarning 61 foizi to‘liq ish stajiga ega emas
2010-yilda bu ko‘rsatkich 6 foizni tashkil qilgan.
O‘zbekistonda yangi tayinlanayotgan pensiyalar tarkibida to‘liq ish stajiga ega bo‘lmagan fuqarolar ulushi sezilarli darajada oshgan. Pensiya jamg‘armasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2010-yilda bu ko‘rsatkich 6 foizni tashkil etgan bo‘lsa, 2025-yilga kelib 61 foizga yetgan.
Amaldagi qonunchilikka ko‘ra, to‘liq pensiya tayinlanishi uchun erkaklarga 25 yil, ayollarga esa 20 yil ish staji talab etiladi. Belgilangan minimal stajga ega bo‘lmagan fuqarolarga esa mavjud ish stajiga mutanosib ravishda to‘liq bo‘lmagan ish staji asosida pensiya tayinlanadi.
Bugungi kunda har uch nafar yangi pensionerning ikki nafari to‘liq ish stajisiz pensiyaga chiqmoqda.
Umumiy pensionerlar tarkibida ham to‘liq ish stajiga ega bo‘lmagan fuqarolar ulushi oshgan. Xususan, 2010-yilda bu ko‘rsatkich 3 foizni tashkil etgan bo‘lsa, 2025-yilda 39 foizga yetgan.
Pensiya jamg‘armasi mazkur holatning asosiy sabablaridan biri sifatida norasmiy mehnat, ish haqini “konvert”da olish, ijtimoiy soliq to‘lamaslik, mehnat faoliyatini tasdiqlovchi hujjatlarning arxivga topshirilmasligi hamda ayrim davrlarda rasmiy ish bilan qamrab olinmaslikni ko‘rsatgan.
Shuningdek, ma’lumotlarga ko‘ra, pensionerlarning 47 foizi 820 ming so‘mdan 1 million so‘mgacha miqdorda pensiya olmoqda.
Pensiya miqdori fuqaroning rasmiy ish staji, ish haqi va to‘langan ijtimoiy soliq miqdoriga bog‘liq. Shu sababli rasmiy bandlik va ijtimoiy soliq to‘lovlari kelgusidagi pensiya miqdorini shakllantirishda muhim ahamiyat kasb etadi.
