Освенцим концлагерида қанча ўзбекистонлик бўлган?
Ўзбекистоннинг Польшадаги ва Польшанинг Ўзбекистондаги элчихоналари, “Aushwitz-Birkenau Foundation” ва Навоий вилояти ҳокимияти қўшма тадқиқотлари натижасида Освенцим концлагерида қанча ўзбекистонлик асирлар бўлганини аниқланди.
Унга кўра концлагерда юздан ортиқ ўзбекистонликлар сақланган. Улар асосан 1941-1942-йилларда асирга тушган ва Освенцимга келтирилган. Ҳозирда концлагерда ҳалок бўлган 22 нафар ўзбекистонлик ҳақида аниқ маълумотлар тўпланган. Бу 22 асир ҳақида концлагер маъмурияти батафсил маълумотнома тузган-уларнинг исм-фамилиялари, туғилган йили, қайси қўшин турларида хизмат қилгани, асирга тушган жойи, асирларнинг шахсий рақами ва ўлими сабаби келтирилган.
Шунингдек, тадқиқотлар давомида асирларнинг қариндошларини қидириб топиш ҳам амалга оширилган. Натижада ҳозирда Навоий вилоятида ҳалок бўлган икки нафар асирнинг қариндошлари истиқомат қилиши аниқланган.
Освенцим-Иккинчи Жаҳон уруши даврида фашистлар Германияси томонидан қурилган ўлим лагерларидан бири бўлиб, бу ерда 100 минглаб асирлар ўлдирилган.
Жаҳонгир Қўзиев
