Буюк Британия бу гал Бош вазирга ёлчидими?
Риши Сунак ҳукумат раҳбари бўлганига бир ойдан ошди. Ҳозирга қадар янги бош вазир иқлим конференциясидаги иштироки, Киевга ташрифи ва G20 саммитидаги чиқишлари билан ёдда қолди.
Риши Сунак бир ойдан бери Буюк Британия ҳукуматини бошқармоқда ва ўзидан олдинги Лиз Трасснинг хатоларини тузатишга ҳаракат қилмоқда.
25 октябрь куни Риши Сунак Буюк Британия бош вазири этиб тайинланган эди. 42 ёшли собиқ молия вазири Британия ҳукуматини атиги 45 кун бошқарган, бироқ мамлакат иқтисодиётини инқироздан чиқаришга муваффақ бўлмаган Лиз Трасс ўрнини эгаллади. Сунак бош вазир сифатидаги биринчи нутқида ўзидан олдинги раҳбарларнинг хатоларини тузатиш бўйича зудлик билан ишга киришишини айтганди. Хўш, у қандайдир натижаларга эришдими?
Ҳукуматнинг янги раҳбари Трасс давридаги айрим вазирларини сақлаб қолди, шунингдек, ўзининг одамларини ҳам лавозимларга тайинлади. Масалан, энг қийин соҳа - молияда - янги Бош вазир бир неча кун олдин Трасс томонидан тайинланган Жереми Хантни молия канцлери лавозимида қолдирди. Сунак британияликларни яқин келажакда солиқ «жаннати» кутмаётганини эълон қилди. Шу билан бирга Барча солиқлар миқдори кутилганидек 2026 йилдан кейин эмас, балки 2028 йилдан кейин қайта кўриб чиқилади.
Сунакнинг бошқа кадрлар бўйича қарорлари орасида ғазабни қўзғатган ягона нарса ҳукумат алмашишидан атиги олти кун аввал Трасс кабинетидан истеъфога чиққан Суэлла Браверманнинг ички ишлар вазири лавозимига тайинланиши бўлди.
Янги бош вазирнинг халқаро майдондаги дебюти Шарм ал-Шайхдаги иқлим конференцияси (COP27) бўлиб, у 7 ноябрь куни Бирлашган қироллик номидан баёнот берди ва бир қанча жаҳон етакчилари, жумладан Макрон билан қисқача суҳбатлашди.
Бироқ, Британия оммавий ахборот воситалари унинг баёнотининг мазмунини эмас, балки ушбу конференцияда иштирокига эътибор қаратишди.Бунга сабаб —жанб Сунак бу тадбирда қатнашмаслигини айтганди. Режаларнинг тўсатдан ўзгаришига катта эҳтимол билан Сунакнинг ўтмишдаги рақиби, собиқ хўжайини ва потенциал рақобатчиси Борис Жонсон COP27да қатнашиш ниятини эълон қилгани сабаб бўлган. Тахминларга кўра, янги бош вазир Жонсон иқлим муаммоси бўйича ташаббусни қўлга олишидан қўрққан. Масалан, Либерал-демократик партиянинг асосий “иқлим овози” Вера Хобхаус шундай деди: “Иқлим Риши Сунак учун устувор вазифа эмас. У фақат Борис Жонсоннинг борлигидан хижолат бўлгани учун борган".
Натижада, конференцияда иккала бош вазир - собиқ ва ҳозирги - иштирок этди ва Сунак ҳатто журналистлар билан суҳбатда буни таъкидлади: “Собиқ бош вазирнинг ҳам шу ерда эканлиги жуда яхши. Борис доимо яшил келажакни қуриш тарафдори бўлиб келган ва бу борада у катта ҳурматга лойиқ”.
“Катта Йигирматалик” саммити.
15–16 ноябрь кунлари Балида бўлиб ўтган “G20” саммити арафасида Риши Сунак “The Telegraph” газетасида катта мақола эълон қилди, унда Британия етакчиси Россия президентини қўрқоқлик ва масъулиятсизликда айблаганди.
“Ҳақиқий раҳбарлар масъулиятни ўз зиммасига олади. Улар яширинмайдилар. Индонезияда бўлиб ўтадиган “G20” саммитида бир ўрин бўш қолади. Украинадаги қон тўкилишига, бутун дунё бўйлаб иқтисодий муаммоларга масъул бўлган одам у ерда йўқ ва ҳамкасблари билан юзма-юз учраша олмайди. У ўз ҳаракатларини тушунтиришга ҳам уринмайди. Бунинг ўрнига у уйда қолади, ҳозирги муаммоларни эса ундан бошқа ҳамма ҳал қилади”, — дейилади мақолада.
Мақола "Владимир Путиннинг жаҳон иқтисодиётига таъсирини заифлаштиришнинг беш йўли" деб номланган. Унда Буюк Британия бош вазири Лондон Украинани қўллаб-қувватлашда давом этишини, шунингдек, миллий иқтисодиётни ривожлантириш, энергетика мустақиллиги ва эркин ҳаракатланишга эришишини тасдиқлади.
Сунак бевосита саммитнинг ўзида ҳам Путинни танқид қилди.
“Эътиборлиси, Путин бугун бизга қўшилишни мумкин эмас деб ҳисоблади. Балки, агар у келганда биз Россия-Украина можароси ва у билан боғлиқ халқаро муаммоларни ҳал қила олардик. Чунки содир бўлиши мумкин бўлган энг муҳим нарса бу Россиянинг Украинадан чиқиб кетиши ва бу ваҳший урушнинг тугаши"— деганди у саммитдаги чиқишида.Эртаси куни Сунак журналистлар билан суҳбатлашди: у ҳудудига ракета тушиб, икки киши ҳалок бўлган Польшага ҳамдардлик билдирди. Шунингдек, у Россия Федерацияси президентини халқаро иқтисодий инқирозни юзага келтираётганликда айблади: “Хавфсизлигимизга доимий таҳдид ва иқтисодиётнинг глобал бўғилишига ушбу саммитда бўлишни истамаган бир шахс – Владимир Путиннинг ҳаракатлари сабаб бўлмоқда”.
Киевга ташриф
Сунакнинг икки ўтмишдоши - Жонсон ва Трасс Украинани ва унинг президенти Владимир Зеленскийни қўллаб-қувватлашларини билдирган эди ва Сунак ҳам бу анъанага содиқ қолди: у расмий ташриф билан бўлган биринчи ва ҳозирча ягона давлат бу Украинадир. Жамоатчиликка бу сафар ташриф ҳақида эълон қилинмади, у хавфсизлик нуқтаи назаридан яширинча режалаштирилган эди. Киевда Сунак Зеленский билан учрашди ва Украинага 50 миллион фунт стерлинг миқдорида янги ёрдам пакетини эълон қилди.
Хусусий клиника можароси
21 ноябрь куни “The Guardian” газетаси Риши Сунак Лондоннинг хусусий клиникаларидан бирида рўйхатдан ўтгани, у ерга ўзига қулай вақтда, масалан, кечқурун ёки дам олиш кунлари бориши мумкинлиги ҳақида мақола чоп этди. Ушбу клиникага ташриф Миллий соғлиқни сақлаш хизмати шифохоналари каби бир неча дақиқа эмас, балки ярим соат давом этади ва 250 фунт туради.
Сунак бу хабарга изоҳ бермади, бироқ кейинроқ Меҳнат ва пенсия вазири Мел Стриде бу ҳақда гапириб, Бош вазир “ҳаракатига қараб баҳоланиши” кераклигини айтди. У ҳукуматнинг “кузги баёнотида” Миллий соғлиқни сақлаш хизмати келгуси йилда 3,3 миллиард фунт стерлинг миқдорида қўшимча маблағ олишини эълон қилинганини эслатиб ўтди.
Қайд этиш лозимки, Британия Бош вазирларига хусусий тиббий хизматлардан фойдаланиш тақиқланмаган.
Бирлашган қироллик ЕИга қайтмайди
Сунак 21 ноябрь куни Британия саноат конфедерацияси (SBI) конференциясида сўзга чиқиб, мамлакатни у ёки бу шаклда Европа Иттифоқига қайтиши ҳақидаги хабарларни рад этди.
“Очиғини айтсам, менинг раҳбарлигим даврдида Бирлашган Қиролликнинг Европа Иттифоқи қонунчилигига бўйсунишлар бўлмайди. Мен Brexit учун овоз бердим, мен Brexit’га ишонаман ва бу фойда келтириши ҳамда мамлакатга аллақачон катта афзалликлар ва имкониятлар берганини биламан.
ОАВ Сунакнинг сўзларини 20 ноябрь куни “The Sunday Times” “газетасида чоп этилган мақолага жавоб сифатида қабул қилишди, унда Буюк Британия Швейцария йўналиши бўйича Европа Иттифоқи билан янги муносабатларга киришиши мумкинлиги ҳақида ёзилганди.
