Афғонистонда гуманитар ёрдам танқислиги кузатилмоқда
Бу эса миллионлаб афғонлар учун фалокат бўлиши мумкин.
БМТ Афғонистондаги инсонпарварлик эҳтиёжлари учун маблағ танқислигини кузатилаётганини маълум қилди. Гуманитар масалаларни мувофиқлаштириш бошқармаси маълумотларига кўра, молиялаштириш тақчиллиги 1,3 миллиард долларни ташкил этган. Шу сабабли кўплаб дастурлар сезиларли даражада қисқартирилди. Бу озиқ-овқат ёрдамига ҳам тегишли.
Ташкилот мамлакатдаги ёрдам операциялари жиддий молиявий тафовутга дуч келишидан огоҳлантиради. Агар совуқ тушгунича бу зарурат қопланмаса, миллионлаб афғонларни фалокат кутмоқда.
Аввалроқ Толибон Кобул ва бошқа вилоятларда гўзаллик салонлари фаолиятини тақиқлаб қўйган эди. Баъзи муассасалар эгаларининг айтишича, бугунги кунда аёлларнинг гўзаллик салонларида ишлаши ўз оиласини таъминлашнинг ягона йўли ҳисобланади. “Бизнинг эркакларда иш йўқ. Эркак ўз оиласини боқа олмаса, аёллар салонларда ишлашга мажбур... Гўзаллик салонлари ёпилса нима қилишимиз керак?” – дейди улардан бири.
Яна бир салон эгасининг айтишича, афғон ҳукумати аёллар ишламаслиги учун эркаклар учун иш ўринлари яратиши керак. Толибоннинг ушбу қарори ишсизлар сонининг янада ортишига олиб келди.
Бундан олдин БМТнинг мувофиқлаштириш маркази ғалла битими доирасида қашшоқ мамлакатлар маккажўхорининг атиги 10 фоизи ва буғдойнинг 40 фоизини олгани, уларнинг катта қисми бой мамлакатларга юборилгани ҳақида хабар берганди. Маълумотларга кўра, йил давомида Афғонистон, Эфиопия, Сомали, Судан ва Яманни ўз ичига олган кам даромадли давлатлар келишув бўйича 33 миллион тоннадан ортиқ юк олган.
Бирлашган Миллатлар Ташкилоти раҳбари афғонларни тарихнинг “бу хавфли даврида” қўллаб-қувватлашга чақирмоқда.
“Халқаро ҳамжамият зудлик билан ўз тарихининг “энг хавфли даври”ни бошдан кечираётган миллионлаб афғонларга ёрдам кўрсатиши керак. Афғонистонликларнинг мамлакатдан оммавий чиқиб кетишининг ва сизнинг давлатингизда муҳожир бўлишининг олдини олишни истасангиз, Афғонистонга ёрдам беринг”, – дейди бош котиб.
Толибон ҳаракати АҚШ ўз кучларини олиб чиқиш ниятини эълон қилганидан сўнг Афғонистон устидан назорат ўрнатиш бўйича кенг кўламли операцияни бошлади. 2021 йил 15 август куни Афғонистон президенти Ашраф Ғани хорижга қочиб кетди ва Толибон жангсиз Кобулга кириб келди. 2021 йил сентябрь ойи бошида АҚШ ҳарбийлари Афғонистонни бутунлай тарк этиб, бу мамлакатдаги деярли 20 йиллик фаолиятини якунлади.
Шундан кейин мамлакатда ижтимоий ва иқтисодий муаммолар авж ола бошлади. Толибоннинг айниқса аёлларга кўплаб соҳалардаги чекловлари ортидан халқаро ташкилотлар мамлакатни тарк эта бошлади. Гуманитар лойиҳалар тугатилди. Шунингдек, Толибоннинг қизлар таълимига қўйган тақиқи жаҳон ҳамжамиятининг кескин норозилигига сабаб бўлган.
Толибон янги ўқув йилида ҳам қизлар учун мактабларни очишга ваъда бермади. Бу ҳақда Европа Иттифоқининг Афғонистон бўйича махсус вакили Томас Никлассон Толибон билан сўнгги музокаралари натижаларини шарҳлар экан маълум қилди.
