Машҳур адиблар ҳаётидан қизиқарли воқеалар
Адабиёт деярли барча одамлар ва халқларни боғлайдиган энг қизиқарли мавзудир.
1. Рус адабиётининг гуманистик анъаналарини ифодалаш учун ишлатиладиган "Биз ҳаммамиз Гоголнинг шинелидан чиқдик" ибораси кўпчиликка яхши маълум. Ушбу иборанинг муаллифи Достоевский, аммо аслида бу ҳақда биринчи бўлиб Достоевский асарининг келиб чиқишини муҳокама қилган француз танқидчиси Евгений Вогуэ айтган. Фёдор Михайловичнинг ўзи бу иқтибосни бошқа француз ёзувчиси билан суҳбатда келтирган, у буни ёзувчининг ўз сўзлари деб тушунган ва ўз асарида шу нуқтаи назардан нашр этган.
2. Стивенсоннинг “Доктор Жекил ва жаноб Хайднинг ғалати иши” асарининг биринчи қўлёзмаси унинг рафиқаси томонидан ёқиб юборилган. Биографлар унинг нима учун бундай қилгани ҳақида иккита тахминга эга: баъзилари у бундай сюжетни ёзувчига нолойиқ деб ҳисоблаган, бошқалари эса у шахсият мавзусининг тўлиқ очилмаганидан норози бўлганини айтишади. Шунга қарамай, сил касалига чалинган Стивенсон уч кун ичида ушбу новеллани қайта ёзди. Мазкур асар ёзувчининг тижорий жиҳатдан энг муваффақиятли асарларидан бирига айланди ва оиласига қарздан қутулиш имконини берди.
3. Ёзувчи Валентин Катаевнинг набираси дугонаси билан боғлиқ қизиқ воқеани айтиб берган. Гап шундаки, дугонасига адабиёт дарсидан “Катаевнинг “Полк ўғли” қиссаси қаҳрамони Ваня образига ёзувчи қандай мақсад юклаган?” деган мавзуда иншо ёзиш топширилган бўлади. У Катаевлар хонадонига меҳмонга келади ва бу ҳақда муаллифнинг ўзидан сўраб олиб, иншо ёзади. Бироқ ёзма ишига «–3» баҳо олади, ўқитувчиси “Ёзувчи мутлақо бошқа мақсадни кўзлаган”, деб изоҳ ёзиб қўйган бўлади.
4. Бир куни Франсуа Рабленинг Лиондан Парижга боришга пули йўқ эди. Кейин у "Қирол учун заҳар", "Қиролича учун заҳар" ва "Дофин учун заҳар" ёзувлари бўлган учта сумка тайёрлади ва уларни меҳмонхона хонасининг кўринадиган жойига қўйди. Бундан хабар топган меҳмонхона эгаси зудлик билан расмийларга хабар берган. Рабле қўлга олинди ва ёзувчининг тақдирини ҳал қилиш учун пойтахтга тўғридан-тўғри қирол Френсис I ҳузурига жўнатилди. Маълум бўлишича, ўрамларда шакар бўлган, Рабела уни дарҳол бир стакан сув билан ичган, кейин эса қиролга муаммосини қандай ҳал қилганини айтиб берган.
5. Жоан Роулинг “Гарри Поттер ва фалсафий тош” китобини 1995 йили ёзиб тугаллайди. Адабий агенти асарни 12 та нашриётга жўнатади ва барчасидан рад жавобини олади. Орадан бир йил ўтгачгинa қўлёзмани Лондондаги «Bloomsbury» номли кичик нашриёт қабул қилади. Гарчи китоб чоп этишга тайёрланган бўлса-да, бош муҳаррир ёзувчининг болалар адабиётида муваффақият қозонишига ишонмасдан, келажакда бошқа иш билан шуғулланишни маслаҳат беради.
6. 1835 йилда Ҳаллей кометаси Ер яқинида учиб ўтди ва унинг периҳелионидан икки ҳафта ўтгач, Марк Твен туғилди. 1909 йилда у шундай деб ёзган эди: "Мен бу дунёга комета билан келдим ва кейинги йил келганда у билан бирга кетаман!" Шундай бўлди ҳам: Твен 1910 йил 21 апрелда, кометанинг навбатдаги периҳелионидан бир кун ўтиб вафот этди.
7. Лев Толстой ўз романларига, жумладан “Уруш ва тинчлик”ка шубҳа билан қараган. 1871 йилда у Фетга мактуб юборди: "Мен «Уруш» каби ахлатни ҳеч қачон ёзмаслигимдан нақадар хурсандман". 1908 йилда унинг кундалигидаги ёзувда шундай дейилган: "Одамлар мени улар учун жуда муҳим бўлиб кўринадиган "Уруш ва тинчлик" ва ҳоказолар учун яхши кўрадилар".
8. Француз ёзувчиси ги де Мопассан Эйфел минорасидан ғазабланганлардан бири эди. Шунга қарамай, ёзувчи ҳар куни шу ресторанда овқатланиб, бу Париждаги минора кўринмайдиган ягона жой эканлигини тушунтирди.
9. Франс Кафка ҳаёти давомида фақат бир нечта қисқа ҳикоялар нашр этди. Оғир касал бўлиб, у дўсти Макс Броддан вафотидан кейин барча асарларини, шу жумладан, бир нечта тугалланмаган романларини ёқишни сўради. Брод бу илтимосни бажармади, аксинча, Кафкага жаҳон миқёсида шуҳрат келтирган асарларнинг нашр этилишини таъминлади.
10. Винни Пух ўз исмининг биринчи қисмини ёзувчи Милннинг ўғли Кристофер Робиннинг ҳақиқий ўйинчоқларидан биридан олди. Ўйинчоқ Лондон ҳайвонот боғида Канададан келган Виннипег исмли урғочи айиқ шарафига қўйилган. «Пух» эса оққуш номидан олинган.
11. Иккинчи Жаҳон уруши бошланганидан кейин Марина Цветаева Татаристоннинг Элабуга шаҳрига эвакуация қилиш учун юборилган. Борис Пастернак унга нарсаларни йиғишга ёрдам берди. У чамадонни боғлаш учун арқон олиб келди ва унинг кучига ишонтириб, ҳазил қилди: "Арқон ҳамма нарсага бардош беради, ҳатто ўзингизни осиб қўйсангиз ҳам". Кейинчалик унга Цветаева Елабугада ўзини осиб қўйгани ҳақида хабар келган.
