Умрни узайтириш мумкинми?

 

Мах Планк номидаги Қариш биологияси институти ва Лондон Университет коллежи олимлари томонидан олиб борилган тадқиқот инсон умрини сезиларли даражада узайтиришга умид уйғотмоқда. Улар саратон касаллигини даволашда қўлланиладиган икки дори — рапамитсин ва траметинибни биргаликда қўллаш натижасида сичқонларнинг умрини 30 фоизга узайтиришга эришди.

 

Алоҳида қўлланганда, рапамитсин сичқонларда умрни 15–20 фоизга, траметиниб эса 5–10 фоизга узайтиради. Аммо биргаликдаги терапия оддий йиғиндидан юқори синергик таъсир кўрсатиб, умрни янада узайтирган.

 

Бундан ташқари, қариб бораётган сичқонларда яллиғланиш жараёнлари камайган, рак касалликлари кечроқ ривожланган ва қўшимча салбий таъсирлар кузатилмаган. Тадқиқотга кўра, бу икки дори қариш билан боғлиқ бўлган турли сигналлар тармоғига турли нуқталардан таъсир қилади. Ген ифодаланишини таҳлил қилиш натижасида маълум бўлдики, бу дорилар биргаликда қўлланганда генлар фаолиятини янги ва ўзига хос тарзда ўзгартиради.

 

Иккала препарат ҳам ҳозирда саратон касаллигини даволаш учун тасдиқланган. Айниқса, траметиниб алоҳида эътиборга лойиқ: аввал у умрни фақат мевалик пашшалар (дрозофилалар)да узайтириши билан танилган эди. Бу эса илк бор унинг сут эмизувчиларда ҳам самарали эканини кўрсатмоқда.

 

Тадқиқотчилар кейинги босқичда энг самарали дозани, дорини қабул қилиш усулини аниқлаш ва инсонлар иштирокида клиник синовлар ўтказишни режалаштирмоқда.

 

Лойиҳа ҳаммуаллифи, профессор Линда Партридж шундай дейди: “Биз инсонларда сичқонлардагидек кучли натижа кутмаймиз. Аммо бизнинг мақсадимиз – одамлар кексайгач ҳам соғлом ва фаол бўлиб қолишлари. Келажакдаги тадқиқотлар бу дорилар кимларга ва қандай ҳолларда фойдали бўлишини аниқлайди.”

Лайло Ҳикматуллаева тайёрлади