Каспий денгизи қуриб бормоқда

Каспий денгизи сатҳи сўнгги йилларда сезиларли даражада пасайиб, тарихий паст кўрсаткичларга етди. Мутахассисларнинг фикрича, бу жараёнга глобал иқлим ўзгариши, юқори даражадаги буғланиш ва Волга ҳамда Урал дарёларининг сув ҳажмининг камайиши асосий сабаб бўлмоқда. Хусусан, Россия ва Қозоғистон ҳудудларида денгиз чекиниб, қуруқ туб юзага чиқмоқда.

 

Бу ҳолат нафақат Каспий бўйидаги мамлакатлар, балки бутун минтақавий экотизим учун жиддий хавф туғдирмоқда. Денгизга хос бўлган ноёб ҳайвонот дунёси, жумладан, Каспий тюленлари ва қимматбаҳо балиқ турлари — балиқчилик учун муҳим ресурслар йўқолиш арафасида турибди. Шу билан бирга, қуриган ҳудудлардан кўтарилиши мумкин бўлган туз ва чанг зарралари инсон саломатлигига таҳдид солади.

 

Европа Иттифоқи ва бир қатор халқаро ташкилотлар Каспий экотизимидаги бу ўзгаришларни Орол денгизи инқирозига қиёсламоқда. Олимлар бу жараённи тўхтатиш учун давлатлараро ҳамкорлик ва кескин экологик чоралар зарурлигини таъкидламоқда. Шу мақсадда Каспий бўйидаги давлатларга иқлим стратегиясини кучайтириш ва дарёларни муҳофаза қилиш бўйича тавсиялар берилмоқда.

 

Эслатиб ўтамиз, 1960–80 йилларда Орол денгизи ҳам сув манбаларининг нотўғри бошқаруви оқибатида қуриб кетган ва бутун минтақада экологик, иқтисодий ҳамда соғлиқни сақлаш соҳаларида ҳалокатли оқибатлар келтириб чиқарган эди. Каспий денгизи ҳам айни йўлдан бораётгани олимларни жиддий хавотирга солмоқда.