Трамп апрель ойида Си Цзиньпин таклифига биноан Хитойга боради
Кеча, 24 ноябрь куни Хитой раҳбари Си Цзиньпин АҚШ президенти Дональд Трампга қўнғироқ қилди. Улар телефон орқали савдо, Тайван ҳамда Украина ҳақида гаплашган.
Трамп Хитой раҳбарининг таклифига биноан апрель ойида Пекинга давлат ташрифини амалга оширишини маълум қилди.
Шунингдек, суҳбат давомида Хитой ва Япония ўртасида Тайван борасидаги кескинлик кучайган даврга тўғри келди. Бундан ташқари, дам олиш кунлари Трамп ёрдамчилари Женевада украиналик амалдорларни Россия — Хитойнинг яқин иттифоқчиси — таклиф қилаётган тинчлик шартларини қабул қилишга ундаган эди. Россиянинг ўзи эса ҳали бу шартларни маъқулламаган.
Трамп октабр охирида ҳам Си билан Жанубий Кореяда ўтган саммитдан кейин Пекинга боришини айтган эди. Ўша учрашувда АҚШ ва Хитой бир йил давом этадиган савдо сулҳи бўйича келишиб, Трамп жорий қилган тарифлар ва Хитойнинг жавоб санкциялари вақтинча юмшатилганди.
“Тhe New York Times”нинг ёзишича, АҚШ томонидан эълон қилинган баёнотларда Тайван тилга олинмаган. Аммо Хитой давлат ОАВлари Си Сзинпин “Тайванга нисбатан Хитойнинг принципиал позициясини аниқ баён қилганини” таъкидлади.
Си Цзиньпин Тайваннинг Хитойга қайтиши “Иккинчи жаҳон урушидан кейинги халқаро тартибнинг муҳим қисми” эканини айтган.
Мутахассислар фикрича, Хитой Тайван борасида Япония билан тўқнашув эҳтимоли ортиб бораётганидан ташвишланмоқда. Япониянинг янги бош вазири Санаэ Такаичи 7 ноябрь куни парламентда: “Агар Хитой Тайванни блокадага олмоқчи ёки босиб олмоқчи бўлса, Япония ҳарбий куч билан жавоб бериши мумкин”, — деб баёнот қилган эди.
Бу Япония раҳбари томонидан камдан-кам эшитиладиган даражада кескин гап бўлган эди. Хитой эса бу фикрга кескин муносабат бвилдирган эди.
Шу сабабли, таҳлилчиларга кўра, Си Трампга қўнғироқ қилиб, Вашингтонни Токёни тийишга ундамоқчи бўлган, чунки Трамп Тайванни ҳимоя қилиш бўйича олдинги президент Байден каби қатъий баёнот бермаган.
Си билан суҳбат тугагач, Трамп айнан Санаэ Такаичига қўнғироқ қилгани Токиода ҳам эътибор қозонди.
Хитой Россияни иқтисодий қўллаб келган бўлса-да, ҳалигача Россияга кучли қуроллар етказмаган. Пекин урушнинг глобал иқтисодга зарар келтираётганидан ҳам хавотирда.
Трамп эса урушни “иложи борича тезроқ тугатмоқчи” эканини айтган. Хитой эса бундан фойдаланиб, Украина бўйича ёрдам эвазига АҚШдан Тайван ва тарифлар масаласида ён босишни кутиши мумкин.
