АҚШ Венесуэла нефтига кўз олайтирмоқда

 

АҚШ Венесуэладаги нефть инфратузилмалари таъмирлашга ва модернизация қилишга ёрдам бермоқчи, эвазига эса АҚШ ҳокимиятида Венесуэла нефтидан ўз улушини олади. Бу ҳақда Доналд Трамп “NBC News”га берган интервьюсида маълум қилди.

 

Трампга кўра, АҚШ Венесуэлада нефтни қазиб олишни кенгайтиришни 18 ой ичида якунлаши мумкин. Бироқ, бунинг учун АҚШ “катта маблағ сарфлаш” талаб этилади. Шунга қарамай, “Венесуэлага кирган концернлар“ кейин биздан ёки тушум (даромад) ҳисобига компенсация олади”, деди Трамп.

 

Reuters агентлигининг 5 январ кунги хабарига кўра, АҚШнинг йирик нефть компаниялари — Exxon Mobil, ConocoPhillips ва Chevron — президент Трампнинг Венесуэлада фаолиятни кенгайтириш чақирувига тез жавоб бермаяпти. Олдин бу компаниялар Венесуэлада йирик инвестор бўлган бўлсада, 2000 йиллар ўрталарида мамлакат ҳукумати нефть соҳасини миллийлаштирган. Натижада Венесуэланинг нефть қазиб олиш ҳажми ўзининг олдинги энг юқори даражасининг учдан бирига тушиб кетган ва АҚШ санкциялари ҳам жараёнга таъсир қилган.

 

Соҳа таҳлилчилари Reuters'га айтишича, Америка компанияларининг Венесуэлага қайтишига бир қанча тўсиқлар мавжуд. Улардан асосийлари — маҳаллий инфратузилманинг эскирганлиги, сиёсий барқарорликнинг ноаниқлиги, АҚШ компанияларининг Венесуэлада қонуний жиҳатдан иштирокини кафолатлаш масаласи ва ҳарбий операциядан кейинги Вашингтон сиёсатининг келажакдаги йўналиши.

 

Шунга қарамай, нефть саноати вакиллари Венесуэладаги захираларга кириш ва уларни сақлаб қолиш имкониятига ишонч билдирмоқда. Хусусан, сўнгги йилларда мамлакатда фаолиятини давом эттирган ягона йирик Америка компанияси Chevron акциялари 5 январ куни 5 фоизга ошган. Шу куни Marathon Petroleum, Phillips 66 ва Valero Energy акциялари ҳам 3–9 фоизга қимматлашган. Ёндош хизмат кўрсатувчи компаниялар — Baker Hughes, Halliburton ва SLB — акциялари ҳам ўсиш кўрсатмоқда.

 

АҚШнинг ҳарбий операциясидан сўнг, Николас Мадуро қўлга олингач, Венесуэла давлат раҳбари вазифасини аввал вице-президент бўлган Делси Родригес бажаришга киришди. Маҳаллий конституцияга кўра, вақтинча раҳбар 30 кун ичида янги президент сайлови санасини белгилаши керак, бироқ Трамп бу жараён содир бўлмаслигини айтмоқда. Оқ уй раҳбари NBC News'га берган интервьюсида: “Аввало, биз мамлакатни тўғри йўлга қайтаришимиз керак. Сайлов ўтказиб бўлмайди,” деди.

 

Родригес Мадуро қўлга олинганидан кейинги чиқишларида, аввало садоқатини намоён қилган, шунингдек АҚШни “тинчлик ва ҳамкорлик”ка чақирган. Трамп эса ўз навбатида, агар Вашингтон билан ҳамкорлик қилинмаса, Родригес “юқори нарх тўлаши” мумкинлигини билдирди.