Эронда Хоманаий ўрнини ким эгаллаши мумкин?

Эронда Олий раҳбар Али Хоманаий ўлимидан кейин ҳокимият кимнинг қўлига ўтиши масаласи халқаро матбуот ва сиёсий доираларда фаол муҳокама қилинмоқда. The New York Times нашрининг ёзишича, Хоманаий ўзидан кейинги бошқарув тизимини олдиндан режалаштиришга ҳаракат қилган ва эҳтимолий сценарийларни кўриб чиққан. Манбаларга кўра, ўтиш даврида мамлакат бошқарувида унинг яқин иттифоқчиларидан бири, тажрибали сиёсатчи Али Лорижоний муҳим роль ўйнаши мумкин.

 

Эрон Конституциясига мувофиқ, Олий раҳбар лавозими бўшаган тақдирда янги раҳбарни 88 нафар диний уламодан иборат “Экспертлар ассамблеяси” сайлайди. Бу орган номзоднинг диний мақоми, сиёсий тажрибаси ва Ислом Республикаси тамойилларига содиқлигини инобатга олади. Шу боис якуний қарор айнан ушбу кенгаш қўлида бўлади.

 

Ҳозирча расмий ворис эълон қилинмаган бўлса-да, бир қатор шахслар эҳтимолий номзод сифатида тилга олинмоқда. Улар орасида суд тизими раҳбари Ғулом Ҳусайн Моҳсени-Эжеий, Олий раҳбар девонида узоқ йиллар фаолият юритган Али Асғар Ҳижозий ҳамда Ислом Республикаси асосчиси Рухуллоҳ Хомейнийнинг набираси Ҳасан Хомейний бор. Таҳлилчиларнинг фикрича, ушбу номзодларнинг ҳар бири диний нуфуз ва давлат бошқарувидаги тажриба жиҳатидан маълум устунликларга эга.

 

Шунингдек, Хоманаийнинг ўғли Можтаба Хоманаий номи ҳам айрим сиёсий гуруҳлар томонидан тилга олинмоқда. Бироқ кузатувчилар Эронда ҳокимиятнинг мерос тарзида ўтиши масаласи жамият ва сиёсий элита ичида тортишувларга сабаб бўлиши мумкинлигини қайд этмоқда. Аввалроқ айрим манбалар Хоманаий лавозим мерос бўлиб қолишини истамаганини билдирган эди.

 

Мутахассислар фикрича, ворислик масаласи нафақат ички сиёсий мувозанат, балки минтақадаги геосиёсий вазиятга ҳам бевосита таъсир кўрсатади. Шу боис Эронда Олий раҳбарликка ким келиши мамлакатнинг ички сиёсати, Ғарб билан муносабатлари ва минтақавий стратегияси учун ҳал қилувчи аҳамият касб этади.