Марказий банк онлайн кредитларни расмийлаштиришни чеклади
Шунингдек, номига фирибгарлар онлайн кредит олган фуқаролардан тўлов ундириш тўхтатилади.
22 апрелдан фуқаролар бир сутка давомида фақат битта кредит ташкилотида битта онлайн кредитни расмийлаштиришлари мумкин бўлади. Бу ҳақда Марказий банк бошқарувининг қарорида белгиланди.
Мазкур чоралар онлайн кредит (микроқарз) ажратишда фрод (ахборот технологияларидан фойдаланиб содир этилган фирибгарлик ёки ўғрилик) ҳолатларининг олдини олиш учун амалга оширилмоқда.
Қарорга кўра, онлайн кредит (микроқарз) олиш учун ариза келиб тушгандан сўнг кредит ташкилоти биринчи навбатда Кредит битими тузиш тақиқланган шахслар реестридаги фойдаланувчи тўғрисидаги маълумотларни текширади.
Фойдаланувчи тўғрисидаги маълумотлар реестрда мавжудлиги аниқланса, онлайн кредит расмийлаштириш жараёни тўхтатилади ва фойдаланувчининг телефон рақамига аризанинг рад этиш сабаби кўрсатилган ҳолда SMS-хабарнома юборилади.
Фойдаланувчи тўғрисидаги маълумотлар реестрда мавжудлиги аниқланмаса, онлайн кредит (микроқарз) ажратиш жараёни давом эттирилади.
Агар битта ЖШШИР бўйича бир вақтнинг ўзида бир нечта кредит ташкилотларидан микроқарз олиш учун аризалар келиб тушса, кредит бюроси улардан фақат биринчисини кўриб чиқади. Биринчи ташкилот микроқарз беришни рад этса, бюро ушбу ЖШШИР бўйича кейинги аризага ўтади.
Агар ушбу ЖШШИР бўйича кредит маъқулланса ва расмийлаштирилса, у бўйича бошқа аризалар рад этилади. Бунда 24 соат давомида ушбу ЖШШИР бўйича янги сўровлар кўриб чиқилмайди.
Кредит ташкилотлари онлайн кредит (микроқарз) ажратиш бўйича шартнома расмийлаштирилганидан сўнг, пул маблағларини фойдаланувчига ўтказиб беришдан олдин фойдаланувчини масофавий биометрик идентификациядан ўтказилади.
Шунингдек, мазкур қарорга мувофиқ фуқаро номига фирибгарлар томонидан кредит расмийлаштирилгани аниқланса, мазкур қарз бўйича фоизлар, неустойка ва жарималарни ҳисоблаш ҳамда ундириш бекор қилинади.
Бундай ҳолатда жабрланувчи ички ишлар органларига ариза билан мурожаат қилиши лозим. Терговга қадар текширув ёки дастлабки тергов жараёнида кредит фирибгарлик натижасида расмийлаштирилгани тасдиқланса, бу ҳақдаги қарор кредит ташкилотига юборилади.
Шундан сўнг кредит ташкилоти жабрланувчи деб топилган шахсга нисбатан кредит ва унга боғлиқ барча тўловларни ҳисоблаш ҳамда ундиришни тўхтатади. Фирибгарлик асосида расмийлаштирилган кредит бўйича маблағлар олдиндан ундирилган бўлса, улар суд қарори асосида жабрланувчига қайтарилади. Тўловлар суд қарори қонуний кучга кирганидан кейин 15 кун ичида амалга оширилади.
Кредит ташкилотлари эса етказилган зарарни айбдор шахслардан регресс тартибида ундириш учун суд жараёнларида фуқаровий даъвогар сифатида иштирок этади. Тергов ёки суд қарори билан фирибгарлик ҳолати тасдиқланмаса, кредит ташкилоти кредит бўйича тўловларни ундиришни давом эттиради.
Қарорга асосан кредит ва тўлов ташкилотлари мобил иловаларда “Фирибгарлик ҳақида хабар бериш” бўлимини жорий этиши шарт бўлади. Шунингдек, фойдаланувчиларни шубҳали операциялар ҳақида SMS ва PUSH хабарномалар орқали тезкор огоҳлантириш тизими йўлга қўйилади.
Бундан ташқари, янги қурилмадан тизимга кириш, онлайн кредит расмийлаштириш ёки шубҳали транзаксиялар аниқланганда операциялар вақтинча тўхтатилади ва қўшимча тасдиқлаш талаб этилади.
Молиявий тизимларда киберхавфсизликни кучайтириш ҳамда фирибгарлик ҳолатларининг олдини олиш мақсадида замонавий антифрод тизимларини жорий этиш мажбурий этиб белгиланди.
