Капитал жалб қилишнинг янги маркази: Ўзбекистон ва Озарбайжон
Марказий Осиё ва Озарбайжон минтақаси Евроосиёда тез ривожланаётган инвестиция марказига айланмоқда.
Марказий Осиё давлатлари ва Озарбайжон Евроосиёнинг энг жадал ривожланаётган инвестиция марказларидан бирига айланмоқда. Минтақада ўзаро савдо ҳажми ва тўғридан-тўғри инвестициялар йил сайин барқарор тарзда ўсиб бормоқда.
Ўзбекистон ва Озарбайжон учун сиёсий муштараклик, логистика ва мақсадли капитал жалб этишни бирлаштирувчи янги инвестиция коридори шаклланмоқда. Ушбу коридор Европа, Марказий Осиё ва Кавказ ўртасидаги кўприк вазифасини бажариб, технологик ва саноат ҳамкорлиги учун янги имкониятлар очмоқда.
Савдо ўсиши ва институционал асос
Икки томонлама муносабатлар янги босқичга чиқмоқда: 2025 йилда Ўзбекистон ва Озарбайжон ўртасидаги қўшма лойиҳалар сони 2024 йилга нисбатан 20-30 фоизга ошди. Марказий Осиё ва Озарбайжон ўртасидаги умумий товар айирбошлаш ҳажмини “Made in Central Asia” саноат хаблари ва ишлаб чиқариш занжирларини интеграция қилиш орқали 20 миллиард долларга етказиш режалаштирилмоқда.
Сиёсий қўллаб-қувватлаш натижасида мазкур жараёнлар барқарорлашмоқда. Ҳукуматлараро комиссиялар, бизнес кенгашлар ва давлат раҳбарларининг мунтазам ташрифлари узоқ муддатли инвестиция кун тартибини шакллантириб, ғояларни аниқ лойиҳаларга айлантирмоқда.
Инвестиция оқимлари
Сўнгги саккиз йил ичида Ўзбекистон 120 миллиард доллар миқдоридаги тўғридан-тўғри хорижий инвестицияларни жалб қилди, 2026 йилда эса қўшимча равишда яна 50 миллиард доллар жалб этиш режалаштирилган. Асосий йўналишлар — саноат, қурилиш, энергетика ва қишлоқ хўжалиги. Шу билан бирга, технологияларни ўзлаштириш ва экспорт салоҳиятига эга лойиҳаларга алоҳида эътибор қаратилмоқда.
Халқаро инвесторлар Ўзбекистон ва Озарбайжонга тобора катта қизиқиш билдирмоқда. Масалан, “Bloomberg” маълумотларига кўра, “Citibank” ва “JPMorgan” каби йирик банклар Ўзбекистонни инвестиция киритиш учун истиқболли бозор сифатида кўрмоқда, Озарбайжондаги инфратузилма лойиҳалари эса глобал капитал эътиборини жалб қилмоқда.
АУИК ва қўшма ташаббусларнинг аҳамияти
Озарбайжон – Ўзбекистон инвестиция компанияси (АУИК) инвестицияларни мувофиқлаштиришнинг муҳим механизмларидан бирига айланмоқда. Компания, асосан, Ўзбекистон ва Озарбайжон ҳудудидаги узоқ муддатли ўсиш салоҳиятига эга лойиҳаларга эътибор қаратмоқда.
Компания стратегияси барқарор тармоқлар ҳамда юқори технологик салоҳиятга эга янги соҳаларни уйғун ривожлантиришга асосланган. Устувор йўналишлар қаторига соғлиқни сақлаш, логистика, саноат, озиқ-овқат маҳсулотларини қайта ишлаш, молиявий технологиялар, IT, таълим ва энергетика киради. Компаниянинг сўнгги инвестицияларига қуйидагилар мисол бўла олади.
· “Engineering+” билан ҳамкорликда ICE+ иммерсион совитиш технологияси асосида янги авлод дата-марказлари ускуналарини маҳаллийлаштириш учун 1,7 миллион доллар инвестиция киритилди. Лойиҳа микродата-марказлар ва сунъий интеллект вазифалари учун серверларни ишлаб чиқаришни қамраб олади. Маҳсулотлар ички бозор билан бирга Марказий Осиё ва Яқин Шарқ мамлакатларига экспорт қилишга мўлжалланган.
· Тошкентдаги “American University of Technology” ривожи учун “Cintana Education” ва “Arizona State University” билан ҳамкорликда 2 миллион доллар инвестиция йўналтирилди. Маблағлар кампусни модернизация қилиш ва университетнинг моддий-техник базасини мустаҳкамлашга сарфланади.
· Ўзбекистоннинг тез ривожланаётган чакана савдо тармоқларидан бирига 15 миллион доллар инвестиция киритилди. Ушбу маблағлар тармоқни кенгайтириш, логистика инфратузилмасини ривожлантириш ва самарадорликни оширишга йўналтирилади.
Ҳозирги вақтда яна 15 та истиқболли лойиҳа кўриб чиқилмоқда.
Логистика — инвестиция коридорининг асоси
Транскаспий халқаро транспорт йўлаги Европа, Кавказ ва Марказий Осиёни боғловчи стратегик йўналиш ҳисобланади. 2025 йил январь-сентябрь ойларида Озарбайжон орқали юк ташиш ҳажми 2,65 миллион тоннага етиб, 6 фоизга ошди. Шу даврда Боку порти орқали контейнер ташувлари ҳажми 40 фоизга кўпайди.
Ушбу коридор транзит йўналишларини такомиллаштириш, анъанавий маршрутларга қарамликни камайтириш ва Европа Иттифоқи, Хитой ҳамда Жанубий Осиё билан алоқаларни мустаҳкамлаш имконини бермоқда. Бу эса минтақани халқаро капитал учун янада жозибадор қилиб, янги тармоқлар ривожини рағбатлантирмоқда.
Капитал ҳаракати истиқболлари
2030 йилга бориб Ўзбекистон – Озарбайжон товар айирбошлаш ҳажмини 1 миллиард долларга етказиш режалаштирилган. Шу билан бирга, “яшил” энергетика, саноат ва логистика соҳаларидаги инвестиция портфели кенгаймоқда. Коридор экспорт салоҳиятига эга технологик лойиҳалар учун стратегик платформага айланиб бормоқда.
Истиқболларни амалга оширишда муҳим қадамлардан бири — икки давлат корхоналари ва бизнес тузилмалари ўртасидаги қўшма лойиҳалар учун 10 миллиард долларлик инвестиция пакетини шакллантиришдир. Ушбу пакет саноат, инфратузилма ва технологик лойиҳаларни амалга ошириш учун амалий механизм вазифасини бажариб, технологияларни ўзлаштириш ва экспорт салоҳиятини жадал ривожлантиришга хизмат қилади.
