Президент Зеленскийга қарши намойиш бошланди

Бугун жаҳон ҳамжамияти бирданига икки йирик ва хавфли фронтдаги воқеалар ривожини хавотир билан кузатмоқда. Бир томондан, Яқин Шарқда АҚШ ва Эрон ўртасидаги тўғридан-тўғри ҳарбий тўқнашув ортга қайтмас нуқтага келган бўлса, иккинчи томондан, Россия агрессиясига қарши курашаётган Украинанинг ичида жиддий, катта сиёсий инқироз бошланди. Ҳар икки ҳудуддаги вазият халқаро хавфсизлик шартларини бутунлай ўзгартириб юбориш арафасида турибди.  Zamon.uz сизларга АҚШ-Эрон ўртасидаги ҳозирги вазият ҳамда Украинадаги Зеленскийга қарши намойиш ҳақида батафсил маълумот беради.

 

1. Яқин Шарқ фронти: Вашингтон ва Теҳрон ўртасидаги уруш кенгаймоқда

 

Яқин Шарқдаги вазият сўнгги кунларда ўта кескинлашди. Пентагон дам олиш кунлари юз берган шиддатли ҳаво жангларида яна бир америкалик аскар ҳалок бўлганини расман тасдиқлади. Маълум қилинишича, ҳарбий хизматчи Шимолий Ироқда уриб туширилган Эрон ҳужумчи дронини зарарсизлантириш вақтида ҳалок бўлган.

 

Бундан ташқари, Иорданиядаги АҚШ авиабазасига берилган ракета зарбалари жойидан бедарак йўқолган яна бир аскарнинг жасад қолдиқлари топилди. Шу тариқа, ушбу тўқнашувларда ҳалок бўлган америкалик ҳарбийлар сони 17 нафарга етди.

 

АҚШ ҳарбийлари бунга жавобан Эронга қарши кетма-кет тўққизинчи янги зарбалар тўлқинини бошлади. Эрон эса АҚШ ҳарбийлари жойлашган Қувайт, Баҳрайн ва Иорданияга ракеталар «гулдастасини» жўнатди. Қувайт расмийларининг билдиришича, Эрон ҳужумлари оқибатида мамлакатдаги нефть объектлари ҳамда сув ва электр станциялари жиддий зарар кўрган. Тинч аҳоли ҳаёти учун муҳим бўлган бундай инфратузилмаларга зарба берилиши халқаро ҳамжамият томонидан уруш жинояти сифатида баҳоланмоқда.

 

Вазиятнинг кескинлашиши фонида АҚШ Германия ва Британиядаги Ф-16 ҳамда Ф-35 қирувчи самолётларини зудлик билан Яқин Шарққа сафарбар қила бошлади. Глобал бозорда эса нефть нархи кескин кўтарилмоқда. Экспертларнинг фикрича, Президент Трамп Исроил билан биргаликда бошлаган Эронга қарши уруш энди минтақавий миқёсдан чиқиб, глобал инқирозга айланмоқда.

 

The Washington Post нашрининг ёзишича, АҚШ Эрон билан кенг кўламли урушга тайёргарлик кўрмоқда.

 

Оқ уйдаги муҳокамалардан хабардор АҚШ расмийсининг сўзларига кўра, Вашингтон Эронга қарши ҳарбий операцияни кенгайтиришни кўриб чиқмоқда.

 

Нашр Пентагон Яқин Шарқдаги жанговар ҳаво кучларини кўпайтираётганини таъкидлайди. Бироқ, операцияни янада кенгайтириш ҳаво мудофааси захиралари ва узоқ масофали ўқ-дориларнинг камайиши, шунингдек, жанговар йўқотишлар туфайли қўшимча қўшинлар ва самолётларни жойлаштириш имкониятларининг чекланганлиги билан мураккаблашиши мумкин. Бир манба АҚШда операцияларни хавфсиз давом эттириш учун ресурслар етишмаслигини айтди.

 

Аввалроқ АҚШ Марказий қўмондонлиги (CENTCOM) Эрон ҳудудига янги зарбалар тўлқини бошланганини эълон қилган эди.

 

Ўз навбатида, Эрон агар АҚШ ҳужумлари давом эса, ҳужумкор операциялар ва "вайрон қилиш босқичи" бошланиши ҳақида огоҳлантирган эди. Ислом инқилоби қўриқчилари корпусининг Аэрокосмик кучлари қўмондони Мажид Мусавий душманга қарши зарбалар мамлакатнинг жанубий қирғоғида ва Ҳормуз бўғозида тинчлик тикланмагунча давом этишини айтди.

 

2. Украина фронти: "Технологиялар отаси"нинг истеъфоси ва Зеленскийга қарши акциялар

 

Яқин Шарқ ёнаётган бир вақтда, Шарқий Европада ҳам кутилмаган воқеа юз берди. Украинада уруш бошланганидан бери иккинчи марта йирик оммавий норозилик намойишлари бошланди. Киев, Харков, Одесса ва Лвов шаҳар кўчаларига чиққан минглаб украиналиклар мамлакат Мудофаа вазири Мйхаило Федоровнинг истеъфога чиқарилишига қарши чиқишмоқда.

 

35 ёшли М. Федоров Украинада дронлар империясини барпо этган ва урушни юқори технологиялар асосида модернизация қилиш рамзига айланган шахс эди. Айнан у бошлаган узоқ масофали дронлар кампанияси туфайли Украина Россия ичкарисидаги нефть базалари ва ҳарбий объектларга ҳалокатли зарбалар бериб, Қримни яккалаб қўйишга муваффақ бўлаётган эди.

 

Истеъфога чиққан вазир матбуот анжуманида Президент Владимир Зеленский ва Қуролли Кучлар бош қўмондони Олександр Сйрскйини кескин танқид қилди:

 

"Россияни қандай қилиб ассиметрик (дронлар ёрдамида) мағлуб этиш ҳақида бош қотириш ўрнига, генерал Сйрскйи мамлакатни қандай қилиб иккига бўлиш йўлини топди ва бизнинг барча замонавий ташаббусларимизни тўсиб қўйди", — деди Федоров.

 

Халқ ва ҳарбийларнинг сезиларли қисми Федоровни қўллаб-қувватламоқда. Намойишчилар буни армия ичидаги "эски совет гвардияси"нинг замонавий инновациялар устидан қозонган ғалабаси деб ҳисобламоқда. Норозилик белгиси сифатида ҳатто Ҳарбий-ҳаво кучлари қўмондони ўринбосари, полковник Павло Елязаров ҳам истеъфо берди.

 

Президент Зеленский эса кўчалардаги акцияларни уруш даврида ҳам сақланиб қолган демократия белгиси деб атамоқда. Бироқ, парламентда янги мудофаа вазирини тасдиқлаш овоз бериш жараёнининг кечиктирилиши Зеленский жамоаси ичида жиддий келишмовчилик ва сиёсий инқироз бошланганидан далолат беради.

 

Буюк Британия собиқ Бош вазири Кир стармернинг Киевга сўнгги ташрифи чоғида президент Зеленский мушкул танлов олдида турганини айтган.

 

Унинг сўзларига кўра, Мудофаа вазири ва ҳарбий қўмондон биргаликда ишлай олмаяпти.

 

“Ростини айтсам уруш вақтида президент бундай вазиятда бир томоннинг ёнини олмаслиги керак Мен жуда ҳам бирликни истар эдим, икки томон бунга эриша олмади”, деган Украина президенти.

 

Бироқ ёш намоёшчилар президент Зеленскийнинг бу қарорини нотўғри эканлигини айтмоқда. 

 

Ҳар икки воқеа шуни кўрсатадики, халқаро майдонда барқарорлик мувозанати бузилган. Яқин Шарқдаги тўғридан-тўғри АҚШ-Эрон уруши жаҳон иқтисодиётига ва энергия хавфсизлигига таҳдид солаётган бўлса, Украинадаги ички низолар Киевнинг фронтдаги муваффақиятларига соя солиши мумкин. Россия эса Украинадаги бу ички бўлинишлардан ўз манфаати йўлида фойдаланишга ҳаракат қилиши аниқ.

 

2026 йил дунё сиёсий харитаси ва ҳарбий стратегиялар тубдан синовдан ўтаётган йил бўлмоқда. Воқеалар ривожи қайси томонга бурилишини эса яқин кунлардаги сиёсий қарорлар белгилайди.