Ўзбекистонда IMEI рўйхатдан ўтказиш тўловини бекор қилиш режалаштирилмаган
Тизимни тўловсиз шаклга ўтказиш давлат бюджетига салбий таъсир кўрсатиши мумкинлиги айтилди.
Ўзбекистонда 2019 йилдан буён 97,8 миллиондан ортиқ IMEI коди давлат рўйхатидан ўтказилган. Мутасаддиларнинг маълум қилишича, қурилмаларни рўйхатдан ўтказиш учун ундириладиган тўловни бекор қилиш режалаштирилмаган.
«Газета.uz»га кўра, UzIMEI тизими оператори — Телекоммуникация тармоқларини бошқариш республика маркази бўлим бошлиғи Отабек Азимовнинг айтишича, IMEI кодини рўйхатдан ўтказиш учун ундириладиган маблағ солиқ эмас, балки тизим томонидан кўрсатиладиган хизмат учун тўлов ҳисобланади.
Унинг сўзларига кўра, тушумлар тизим фаолиятини таъминлаш, серверларни янгилаш, алоқа соҳасини ривожлантириш, чекка ҳудудларда алоқа сифатини яхшилаш ҳамда ходимлар иш ҳақини тўлашга йўналтирилади.
Марказ матбуот хизмати бошлиғи Ахмаджон Орифжоновнинг таъкидлашича, тизимни тўловсиз шаклга ўтказиш давлат бюджетига салбий таъсир кўрсатиши мумкин. Ҳозирда рўйхатдан ўтказиш учун ундириладиган тўловларнинг 95 фоизи импортёрлар зиммасига тушмоқда.
Тақдим этилган статистикага кўра, 2019 йилда тизим жорий этилган пайтда 47,6 миллионта қурилма автоматик ва бепул рўйхатдан ўтказилган. Кейинчалик импортёрлар 30,4 миллионта, жисмоний шахслар 19,03 миллионта, маҳаллий ишлаб чиқарувчилар эса 779 мингта қурилмани рўйхатдан ўтказган.
IMEI кодлари бўйича Samsung — 35,5 миллион, Xiaomi — 18,1 миллион, Nokia — 7,7 миллион, Apple — 5,8 миллион ва Huawei — 2,4 миллион билан етакчилик қилмоқда. Рўйхатдан ўтган қурилмаларнинг 72,5 миллионтасини смартфонлар, 20,3 миллионтасини эса тугмали телефонлар ташкил этади. Блокланган қурилмалар сони 20,1 миллионтага етган.
IMEI кодларини рўйхатдан ўтказишдан тушган тўловлар 2025 йилда 694 миллиард сўмни, 2026 йил 1 август ҳолатига эса 459,6 миллиард сўмни ташкил қилган. Сўнгги етти йилда мобил қурилмаларни расмий олиб киришдан ундирилган божхона тўловлари эса 5 триллион сўмдан ошган.
Мутасаддилар UzIMEI тизими расмий импорт улушининг ошишига ҳам таъсир кўрсатганини таъкидламоқда. Натижада Ўзбекистонда Samsung ва Xiaomi’нинг расмий дўконлари иш бошлаган. Ҳозирда Apple билан мамлакатда расмий дўкон очиш бўйича ҳам музокаралар олиб борилаётгани маълум қилинган.
