“Доимий назорат” ортидан: Гренландия ва Дания АҚШ билан келишув тафсилотларини очиқлади

 

Дания ва Гренландия АҚШ билан тузилган келишув орол устидан суверенитетни Вашингтонга ўтказмаслигини билдирди. Бу баёнот АҚШ президенти Доналд Трамп келишув Қўшма Штатларга Гренландия хавфсизлиги устидан “доимий назорат” беришини айтганидан кейин янгради.

 
АҚШ, Дания ва Гренландия 18 сентябрь куни Вашингтоннинг оролда сезиларли ҳарбий иштирокини ривожлантириш бўйича келишувга эришганини маълум қилди. Ҳужжат, шунингдек, АҚШнинг рақиблари Гренландияда ҳарбий база ташкил этиши ёки ҳарбий иштирокини йўлга қўйишининг олдини олишни назарда тутади.

 
Бироқ келишувнинг муҳим тафсилотлари ҳозирча жамоатчиликка тақдим этилмаган. Хусусан, АҚШ ҳарбийларининг Гренландиядаги иштироки қай даражада кенгайиши, шунингдек, ташқи сиёсат ва табиий ресурслар масаласида Вашингтонга қандайдир ваколат берилиши-берилмаслиги номаълум.

Трамп 18 сентябрь куни келишув АҚШга Гренландия хавфсизлиги ва бошқа зарур масалалар устидан “доимий назорат” имконини беришини ёзган. Унинг сўзларига кўра, АҚШнинг розилигисиз Вашингтоннинг рақиблари оролда ҳарбий база ташкил эта олмайди ёки муҳим инвестицияларни амалга ошира олмайди.

 
Гренландия бош вазири Женс-Фредерик Ниелсен эса келишув оролнинг суверенитети ва ҳудудий яхлитлигини, шунингдек, Гренландия халқининг ўз тақдирини ўзи белгилаш ҳуқуқини тан олишини таъкидлади. Дания ташқи ишлар вазири Ларс Локке Расмуссен ҳам келишув Арктика ва Шимолий Атлантикадаги хавфсизликни кучайтириши, шу билан бирга Дания қироллигининг суверенитети бўйича белгиланган чегараларни сақлаб қолиши кераклигини айтди.

 
Келишувни АҚШ, Дания ва Гренландия вакиллари келаси ҳафта Нью-Йоркда бўлиб ўтадиган БМТ Бош Ассамблеяси доирасида имзолаши кутилмоқда. Ҳужжат кучга кириши учун тегишли парламент жараёнларидан ҳам ўтиши керак.

НАТО ҳам келишувни олқишлаб, у Арктикадаги хавфсизлик, барқарорлик ва ҳамкорликни мустаҳкамлашга хизмат қилишини билдирди.