Трамп режаси: АҚШ, Дания ва Гренландия келишув имзолади

Дональд Трамп, Дания бош вазири Метте Фредериксен ва Гренландия бош вазири Йенс-Фредерик Нилсен Арктика ва Шимолий Атлантика хавфсизлигини мустаҳкамлашга қаратилган келишувни имзолади.

Ҳужжат 22 сентябрь куни Нью-Йоркда БМТ Бош Ассамблеясининг 81-сессияси доирасида имзоланган. Келишув АҚШнинг Гренландиядаги ҳарбий иштирокини кенгайтириш имконини беради.

Келишувга кўра, АҚШнинг Гренландия шимоли-ғарбидаги Питуффик космик базасидаги фаолиятини модернизация қилиш ва кенгайтириш, шунингдек, Нарсарсуақ ва Местерсвиг ҳудудларида янги мудофаа объектларини ташкил этиш кўзда тутилган. Ҳужжат қўшимча мудофаа ҳудудларини яратиш имконини ҳам беради.

Шунингдек, АҚШ ҳарбий самолётларининг Гренландия ҳудуди ва унинг ҳудудий сувлари устидан парвоз қилиши ва қўниши, сувости йўлларидан фойдаланиши бўйича имкониятлар кенгаяди.

Келишувда НАТОга аъзо бўлмаган давлатларнинг Гренландияда ҳарбий база ёки доимий ҳарбий иштирок ўрнатишига йўл қўймаслик ҳам назарда тутилган. Бундай масалалар бўйича Дания, Гренландия ва АҚШнинг розилиги талаб этилади. НАТОга аъзо бўлмаган давлатларнинг айрим стратегик соҳаларга инвестицияларига ҳам чекловлар қўйилади.

АҚШ президенти келишув АҚШга Гренландия хавфсизлиги ва Шимолий Америка мудофаасини таъминлаш учун зарур имкониятларни беришини таъкидлаган.

Дания ва Гренландия ҳукуматлари эса келишув мамлакат ва ҳудуднинг суверенитети ҳамда ҳудудий яхлитлигини ҳурмат қилишини қайд этган. Шунингдек, Гренландия халқининг ўз тақдирини ўзи белгилаш ҳуқуқи тан олинган.

Келишув Гренландиянинг Дания Қироллиги таркибидаги автоном ҳудуд мақомини ўзгартирмайди. Ҳужжат келажакда Гренландия мустақилликка эришган тақдирда ҳам амал қилиши кўзда тутилган.

Янги келишув АҚШнинг Гренландиядаги мавжуд ҳарбий инфратузилмасини кенгайтириш билан бирга, Арктикадаги мудофаа ва хавфсизлик бўйича АҚШ, Дания ва Гренландия ҳамкорлигини кучайтиришга қаратилган.