Moskva formatidagi maslahatlashuvlar: kimning pozitsiyasi qanday?
20-oktabr kuni Moskva formatidagi maslahatlashuvlarning uchinchi yig‘ilishi bo‘lib o‘tdi. Unda Rossiya, Xitoy, Pokiston, Eron, Hindiston va Markaziy Osiyo davlatlari vakillari, shuningdek, “Tolibon” harakati aʼzolari ishtirok etdi. Moskvaning “Prezident-Otel” mehmonxonasida bo‘lib o‘tgan uchrashuvda barcha tomonlar o‘z davlatlari pozitsiyasini maʼlum qildi.
Rossiya: gumanitar yordam, BMTning afg‘on muammosidagi o‘rni va toliblar tan olinishi sharti
Rossiya delegatsiyasiga Sergey Lavrov boshchilik qildi. Kirish so‘zida RF tashqi ishlar vaziri afg‘on xalqi turmush tarzi jiddiy xavotirlarga sabab bo‘layotganini taʼkidladi. Shuningdek, u Afg‘onistonga butun dunyo hamjamiyati tomonidan gumanitar va ijtimoiy sohada yordam berilishi zarurligini qayd etdi. “Afg‘on muammosini hal etishda BMT asosiy o‘rin tutishi kerak”, – degan Lavrov.
Shu bilan birga vazir toliblarning harbiy-siyosiy vaziyatni barqarorlashtirish yuzasidan amalga oshirayotgan hatti-harakatlari xususida to‘xtalgan. Inklyuziv hukumat tom maʼnoda tinchlik va barqarorlik garovi ekanini taʼkidlagan.
RF prezidentining Afg‘oniston bo‘yicha maxsus vakili Zamir Kabulov “Tolibon” hukumatining tan olinishi ularning vaʼdalarini bajarishiga bog‘liqligini aytgan. “Afg‘onistondagi yangi hokimiyat hammaga ham yoqmaydi, ammo ularning jazolanishi ortidan butun afg‘on xalqi aziyat chekmoqda”, – degan Kabulov.
Eron: AQSH aybdor
“Mintaqaning tinchligi va barqarorligi Afg‘onistonga bog‘liq. Agar mamlakatda barqarorlik o‘rnatilsa, bu qo‘shni davlatlarga ham ijobiy taʼsir qiladi. Terrorchilar mintaqada real kuchga ega emas, ammo ularni AQSH qo‘llab-quvvatlayapti”, – degan Eron prezidentining Afg‘oniston bo‘yicha maxsus vakili Hasan Kozim Qumiy.
Pokiston: gumanitar yordam, moliyaviy inqirozning oldini olish uchun chora, terrorizmga qarshi kurash
Pokiston maxsus vakili Muhammad Sodiq Afg‘onistonda moliyaviy inqirozning oldini olish maqsadida iqtisodiy faollikni oshirish kerakligini qayd etdi. Shuningdek, u terrorizmga va transmilliy jinoyatchilikka qarshi birgalikda kurashga chaqirgan.
“Tolibon”: inklyuziv hukumat, milliy zaxiralarga qo‘yilgan cheklovni olib tashlash, toliblarni tan olish.
“Tolibon” delegatsiyasiga bosh vazir o‘rinbosari Abdul Salom Xanafiy boshchilik qildi. Shuningdek, uning tarkibida tashqi ishlar vaziri Amirxon Mutaqqiy ham bo‘lgan.
Abdul Salom Xanafiy “Tolibon” hukumati inklyuziv ekanini maʼlum qildi. “Hukumat allaqachon inklyuziv. Biz bilan eski hukumatning 500 ming xodimi ishlaydi. Ularning barchasi rasman faoliyat yuritadi”, – degan bosh vazir o‘rinbosari. Lekin keyinchalik Xanafiy ushbu bayonotni biroz inkor qilib, hukumat barcha etnik guruhlarni qamrab olishga harakat qilganini, siyosiy tizim yana isloh qilinishini taʼkidlagan. Shu bilan birga u agar “Tolibon” hokimiyati tan olinmasa, ekstremistlar taʼsiri kuchayishidan ogohlantirgan.
Afg‘oniston tashqi ishlar vaziri vazifasini bajaruvchi Amirxon Mutaqqiy ham amaldagi hukumat Ashraf G‘ani davriga nisbatan inklyuziv ekanini taʼkidladi. U, shuningdek, AQSHdan Afg‘oniston aktivlariga qo‘yilgan taqiqlarni olib tashlashni talab qildi. “O‘zining qulay geografik joylashuvi tufayli Afg‘oniston qo‘shni davlatlarga qulay investitsion imkoniyatlar taqdim etishi mumkin”, – degan Mutaqqiy.
Maʼlumot o‘rnida: Moskvadagi uchrashuvda O‘zbekiston delegatsiyasiga Prezidentning Afg‘oniston bo‘yicha maxsus vakili Ismatulla Ergashev boshchilik qildi. Ergashev “Tolibon” hukumatini tan olish shartlarini sanab o‘tgan.
Xususan u:
— Doha kelishuvi bo‘yicha o‘z vazifalarining bajarilishi;
— Afg‘on jamiyatining barcha siyosiy taraflari aks etgan hukumat tuzilishi;
— Inson va ayollarning fundamental huquqlari taʼminlanishi;
— Afg‘oniston hududidan uning qo‘shnilariga xavf tug‘dirish uchun foydalanishga yo‘l qo‘yilmaslik kabi shartlarni sanab o‘tdi.
Avvalroq “Tolibon” rasmiy vakili Zabihullo Mujohid harakatning Moskvadagi uchrashuvda qaysi masalani ko‘tarishini maʼlum qilgandi. Shuningdek, AQSH Afg‘oniston yo‘nalishidagi siyosatni qayta ko‘rib chiqishi xabar qilingandi.
Jahongir Qo'ziyev
