"Санкция остидаги корхоналарга — Ўзбекистон ҳукумати ёрдам берадими?"
Россия-Украина урушида Москвага ёрдам бергани учун АҚШ, Япония ва Британия санкция қўллаган бир қанча Ўзбек корхоналари бор. Ҳукумат уларга тақиқдан чиқишда ёрдам берадими — бу саволни Инвестиция, савдо ва саноат вазири ўринбосари Акрам Алиевдан Zamon.uz мухбири сўради."
Россиянинг Украинага бостириб кириши нафақат Россия иқтисодига балки бошда давлатнинг иқтисодий аҳволига ҳам сезиларли даражада таъсир кўрсатди. Бир қанча корхоналарга хусусан, Ўзбекистон корхоналарига ҳам АҚШ, Европа Иттифоқи, Япония ва Буюк Британия каби давлатлар санкция киритган эди. Хўш, ўз иқтисодиётини ривожлантираётган Ўзбекистон ҳукумати бу ташкилотларга санкциядан чиқишга ёрдам берадими? Zamon.uz мухбири Шоҳжаҳон Мажидов Инвестициялар, савдо ва саноат вазири ўринбосари Акрам Алиевдан жавоб олди.
Алиевнинг маълум қилишича, Америка ёки Европанинг ёки чет элнинг жуда катта Ўзбекистонга ҳамкор ташкилотлар санкцияга тушиши мумкин бўлган ёки санкция эълон қилинганда ҳукуматга жўнатади.
“У компанияларнинг фаолияти текшириб чиқилади. Бу нафақат бизнинг вазирлик, балки ҳукуматимиз Вазирлар Маҳкамасидаги махсус комиссия тарафидан бу нарсалар ўрганилиб, асослилиги текширилади. Агар асос ташкил қилинадиган бўлса, у корхоналарни ёпиш ёки у корхоналарни мана шу SWIFT операцияларидан ўчириш масаласи бирданига ўртага қўйилади ва у нарса давом этадиган жараён. Чунки кўп ҳолатларда бизда асоссиз бўлган танловлар ҳам бор. Нима десам бўлади? Суддан олдин биринчи уни қанчалик айбдор ёки айбдор эмаслигини исботлаш керак-ку. Ўшани исботлаб берадиган бўлса, албатта ҳукумат тарафидан ўша компаниялар фаолиятини тўхтатиш ёки боя айтганимдек, савдо операцияларидан узиб қўйиш чоралари кўрилади”, деди у Zamon.uz'га берган интервюсида.
Вазир ўринбосарининг айтишича, ҳозирги вақтда санкцияга тушган ташкилотлар ҳозирги вақтда Ўзбекистон ҳукумати томонидан ўрганилмоқда. Унга кўра, бундай жараёнлар тўхтамаяпти ҳар доим бўлиб туради.
“Айрим ҳолатларда ўрганиш жараёни узоқ давом этади, сабаби у нарсаларнинг фаолият турлари ҳам ҳар хил, ҳар биттасини. Санкцияга туширмоқчи бўлган компаниялар фаолият турлари ҳам ҳар хил”, дейди Акрам Алиев.
"Журналистнинг 'Шимолга ёрдам бергани учун санкцияга тушган ташкилотларнинг Тошкентда ўтказиладиган халқаро иқтисодий форумга салбий таъсир қилмайдими?' деган саволига вазир ўринбосари 'йўқ' деб жавоб берди."
“Йўқ, мен ўйламайман. Бу форумимизнинг кун тартибида унақа нарса йўқ. Биз чет эллик ҳамкорлар билан шунчалик очиқ ўйин, очиқ музокара олиб боряпмизки, ҳеч қанақа у муаммога олиб келмайди деб ўйлайман. Чунки Ўзбекистон бу нарсани айтяпти: "Бизлар агар қаердадир унақа компанияларни билсаларинг, бизга рўйхатини беринглар, бизлар улар билан ишлаяпмиз". Агар биз у нарсани рад этиб, "йўқ, бизлар аралашманглар фаолиятимизга" деганда, бу муаммо бўларди. Биз у муаммо билан биргаликда улар билан ишлаб, анализини юритиб ва энг асосийси оқил қарор чиқаряпмиз-да. Бу ерда ҳеч қанақа "закритий" ўйинлар олиб борилаётгани йўқ. Шунинг учун мен ўйлайманки, чет эллик ҳамкорларимиз ҳам буни сезиб, буни билиб, бу нарсага ундай урғу бермаяпти. Муаммо сифатида бизларга ҳеч қачон бунақа нарсани қўймаяпти. Агар бизларнинг бошқачароқ фикримиз, бошқачароқ ниятимиз бўлганда эди, улар албатта бунақа форумлардан фойдаланиб бу нарсани кўтарарди”, деди у.
Эслатиб ўтамиз, аввалроқ Европа Иттифоқи консуллиги Россиянинг Украинага қарши уруши сабаб янги — 20-санкциялар пакетини эълон қилган эди. Санкцияга тушган корхоналар орасида Ўзбекистоннинг 2 та компанияси — Фарғона Кимё Заводи ва Raw Materials Cellulose ҳам бор эди. Мазкур компаниялар Россияга порх ишлаб чиқариш учун пахта селлюлозасини етказиб беришда гумонланмоқда. Мазку икки компания ва Рустам Мўминов исмли шахс Европа Иттифоқининг 19-санкциялар пакети рўйхатидан ҳам жой олган эди.
2025 йил 19 декабрда Британия томонида эълон қилинган санкциялар рўйхатида Ўзбекистондан тўртта компания ва битта тадбиркорни ўз ичига олган эди. Ушбу чекловлар Фарғона кимё заводи, Gelion Business Trade, Chemistry International, Raw Materials Cellulose компаниялари ҳамда тошкентлик тадбиркор Рустам Мўминовни қамраб олган эди.
