Olimlar Afrikada Yerning “yuragini” aniqladi
Afrika bo‘linib, yangi okean paydo bo‘lishi mumkin.
Buyuk Britaniyaning Southampton universiteti olimlari Afrikaning ayni paytda parchalana boshlagan Afar hududi ostida Yer mantiyasida ritmik, bosqichma-bosqich ko‘tarilayotgan, urg‘u berilgan “yurak urishi” singari oqimlar mavjudligini aniqladi. Bu ma’lumot Nature Geoscience jurnalida e’lon qilindi.
Ma’lumotlarga ko‘ra, Afar zonasida uchta tektonik rift – Efiopiya rifti, Qizil dengiz rifti va Aden ko‘rfazi rifti uchrashadi. Olimlar aynan shu hududda yuqoriga yo‘nalgan, asimmetrik va kimyoviy tarkibi boy bo‘lgan mantiya “plumi”ni aniqladi. Ushbu oqimlar ritmik tarzda tebranadi va afzalliklar bilan o‘ziga xos kimyoviy iz qoldiradi.
Olimlar to‘plashgan o‘nlab vulqon jinslarining (130 dan ortiq) namunalarini va sismik hamda modellash natijalarini tahlil qilganda, mantiya oqimlari va ularning kimyoviy “barcod”lari har bir rift bo‘ylab tebranishlar qancha tez va kuchli bo‘lsa, shunchalik muntazam va samarali ekanini ko‘rsatdi.
Southampton universiteti professori Tom Gernon ta’kidlaganidek, bu mantiya faolligi gazandilar va zilzilalar qayerda ko‘proq yuz berishini tushunishga yordam beradi. Ular shunday deydi: "Bu ritmik zarbalar plitalarning qalinligiga va ular qay darajada tez ajralayotganiga qarab har xil harakat qiladi. Masalan, Qizil dengizdagi kabi tez ajralayotgan riftlarda bu zarbalar tor arteriyadan oqayotgan yurak urishi singari muntazam va samarali harakat qiladi".
Olimlarning fikricha, millionlab yillar davom etgan bu jarayon hozirgi Afar yoriqlari bo‘ylab to‘la yangi okean — Qizil dengiz kabi cho‘g‘ urushi mumkin — hatto Afrikani ikki qismga bo‘lishi mumkin. Ushbu jarayon asta-sekinlik bilan, tabiat “yuragi” ritmiga amal qilib, yangi okean yasalishi istiqbolini ko‘rsatmoqda.
