Xo‘sh, bizni bir zumda tetiklashtiruvchi xususiyatga ega bo‘lgan qahva haqida nimalarni bilamiz?
Neyropsixologlar tetiklantiruvchi alkogolsiz ichimliklarning miyaga taʼsirini tekshirishganda, shakar solingan qahva foydali ekanligi maʼlum bo‘ldi. Magnit-rezonansli tomografiya (MRT) yordamida muntazam qahva ichuvchilarda miyaning operativ xotira va diqqat-eʼtibor uchun masʼul hududlarida neyronlar faollashganligi kuzatilgan.
Olimlarning xulosasiga ko‘ra, kofein va glyukozaning birlashishi aqliy qobiliyatni yaxshilaydi, insonning tetiklanishi va katta hajmli maʼlumotlarni eslab qolishida yordamlashadi. Shakarsiz qahva esa bunday samara bermaydi, faqat tetiklashtiradi, xolos.
Albatta, har kim taʼbiga qarab isteʼmol qiladi. Kimgadir shakarli qahva maʼqul kelsa, kimdir achchiq qora qahva ichib rohatlanadi.
Foydasi
Qahva madorsizlikda, nafas qisishida, bosh og‘rig‘ida, qon bosimi pasayganida tomirlar faoliyatini yaxshilaydi. Nafas yo‘llari mushaklarini bo‘shashtiradi, astmada nafasi qisgan bemorning ahvolini yengillashtiradi. Yog‘lar parchalanishiga va “yaxshi” xolesterin ishlab chiqarilishiga yordamlashadi, qon tarkibidagi “yomon” xolesterin miqdorini pasaytiradi.
Qahva tarkibidagi metilpiridin moddasi organizmning o‘smalarga qarshi kurashish qobiliyatini kuchaytiradi. Angina yoki faringitda qaynoq qahvadan voz keching – u shusiz ham yallig‘langan tomoq shilliq qavatini shiladi. Bo‘yin osteoxondrozi va bosh og‘rig‘ida bo‘shashtiruvchi va og‘riq qoldiruvchi taʼsir ko‘rsatadi. Is gazi bilan zaharlanganda zahar vazifasini bajaradi.
Zarari
Ko‘p miqdorda qahva ichish tomirlar siqilib qolishi (spazm)ga sabab bo‘ladi. Shu tufayli qon bosimi oshadigan kishilar qahvani faqat ertalab, shunda ham juda suyuq holatda va sut solib ichganlari maʼqul (sut kofeinning taʼsirini qirqadi). Aritmiya (tomirlar beqaror urishi)da qahva ichishdan ehtiyot bo‘lish kerak, chunki u yurak ishi maromini buzishi mumkin. Oshqozon suyuqligi ishlab chiqarilishini kuchaytiradi. Gastrit va oshqozon suyuqligi oshishi oqibatida yuzaga kelgan yarada qahvani umuman ichmaslik, juda bo‘lmaganda, faqat ovqatdan keyin va sut solib ichish lozim. O‘t-tosh kasalligi bilan og‘riganlar ham qahvadan ehtiyot bo‘lishlari lozim. Qahva o‘t suyuqligi chiqarishni kuchaytiradi va o‘t yo‘llari tiqilib qolishiga sabab bo‘lishi mumkin. Qalqonsimon bez faoliyatini susaytiradi. Gipo va gipertireoz kasalliklarida qahva ichish taqiqlanadi. Organizmdan temir va kalsiyni yuvib ketadi. Ko‘p miqdorda qahva ichish suyaklar zichligini pasaytiradi, oqibatda osteoparoz yuzaga keladi. Glaukoma kasalligida qahva ichish qatʼiyan taqiqlanadi (bu kasallikda ko‘zdagi qiltomirlar yomonlashadi). Haqiqiy “qahvaxo‘rlik” oxir-oqibatda asabiylikni, uyqusizlikni yuzaga keltiradi.