Bugungi kunda iqlim o‘zgarishi, atmosfera havosi ifloslanishi va boshqa dolzarb ekologik muammolar kechiktirib bo‘lmas chora-tadbirlarni taqozo etmoqda. Аna shunday choralardan biri qayta tiklanadigan manbalardan olinadigan elektr energiyasidan foydalanishga — «yashil energetika»ga to‘liq o‘tishdir.
Issiqxona gazlari tashlamalari kamayadi
Аholi zichligi yuqori bo‘lgan shaharlarda (masalan, Toshkentda) havoning ifloslanishi aholi salomatligigasezilarli taʼsir ko‘rsatadi. Gazdan elektr energiyasiga o‘tish esa nafas yo‘llari kasalliklarini kamaytirishorqali aholi salomatligini yaxshilaydi.
Qayta tiklanadigan manbalardan olinadigan elektrenergiyasi — quyosh, shamol va gidroenergetikadanfoydalanish — karbonat angidrid (CO₂) va metangazlari kamaytirishga yordam beradi. Misol uchun, quyosh panellari yoki shamol turbinalari yordamidaelektr energiyasini ishlab chiqarishda, ekspluatatsiyabosqichida uglerod chiqindilari deyarli yo‘q.
Havo sifati yaxshilanadi
Gaz qozonlari va pechlar o‘zidan NOₓ chiqaradi, buesa yashash joylari va atrofidagi havo sifatiniyomonlashtiradi. Ushbu birikmalar tutun va kislotaliyomgʼirning shakllanishiga hissa qo‘shadi va insonsalomatligiga salbiy taʼsir ko‘rsatadi. Gazdanfoydalanishdan voz kechish esa aholi punktlarida havosifatini yomonlashtiradigan azot oksidi (NOₓ) kabizaharli moddalar emissiyasini kamaytiradi. Chunkielektr isitkichlar va issiqlik nasoslari NOₓ yoki boshqazaharli birikmalar chiqarmaydi. Bu xonadonlar vashaharlarda havo sifatini yaxshilash uchun, ayniqsa, muhimdir.
Metan xavfi bartaraf etiladi
Tabiiy gazni qazib olish va tashish jarayonida kuchliissiqxona gazi — metan ajralib chiqadi. Metan sizibchiqishini nazorat qilish juda qiyin va uglerodningsalbiy taʼsirini sezilarli darajada oshiradi. Elektrenergiyasidan, ayniqsa, qayta tiklanadiganmanbalardan foydalanish esa bu xavfni butunlay yo‘qqiladi.
Energiya samaradorligi oshiriladi
Zamonaviy elektr jihozlari (masalan, induktsionpechlar, issiqlik nasoslari) gazga qaraganda anchatejamkor, bu esa umumiy energiya sarfini kamaytiradi.
Issiqlik nasoslari (havo, suv) anʼanaviy gaztizimlariga qaraganda kamroq energiya sarf qiladi. Masalan, bunday nasoslarning energiya konvertatsiyaqilish samaradorligi 300-400% ga yetishi mumkin.
Аtmosferaga 6,5 million tonna zararli gazlarchiqishining oldi olinadi
Yuqorida keltirib o‘tilgan omillar, umuman, butundunyo ekologik vaziyatni barqarorlashtirish, atrof-muhit ifloslanishini kamaytirish, iqlimo‘zgarishlarining salbiy oqibatlarini yumshatish vaboshqa dolzarb muammolarni bartaraf etish maqsadidato‘liq «yashil energetika»ga o‘tmoqda. Xususan, O‘zbekistonda ham 2030 yilga kelib ishlab chiqarishdaqayta tiklanadigan energiya manbalarining ulushini 54 foizga yetkazish, 19 ming MVt quvvatga egaqo‘shimcha «yashil quvvatlar»ni qurish ko‘zdatutilgan. Shuningdek, 3400 MVt quvvatga ega 18 ta quyosh va shamol elektr stantsiyasi hamda 1800 MVtquvvatga ega energiya saqlash tizimini ishga tushirishmaqsad qilingan. Mazkur chora-tadbirlar «yashilenergiya» ishlab chiqarish hajmini 12 milliard kVt/soatgacha oshirishi kutilmoqda. Bu 5 million xonadonning yillik isteʼmoliga teng bo‘lib, atmosferaga 6,5 million tonna zararli gazlarchiqishining oldini oladi.