Космос-2023: Қудратли давлатларнинг фазодаги пойгаси кучайиши мумкин
Сўнгги пайтларда 1960 йиллардаги каби коинотга бўлган қизиқиш яна ошди. Ўша пайтда фақат иккита давлат - СССР ва АҚШ ўртасида ҳақиқий космик пойга кетаётган эди. Ҳозир Россия ва Америка сафига Евроиттифоқ ва Хитой ҳам қўшилган.
Сўнгги пайтларда 1960 йиллардаги каби коинотга бўлган қизиқиш яна ошди. Ўша пайтда фақат иккита давлат - СССР ва АҚШ ўртасида ҳақиқий космик пойга кетаётган эди. Ҳозир Россия ва Америка сафига Евроиттифоқ ва Хитой ҳам қўшилган.
НАСА Ойни забт этмоқчи
Ўтган йил "Artemis 1" миссиясининг учувчисиз «Орион» космик кемасининг муваффақиятли учирилиши билан якунланди, у бошқариладиган парвоз ва қўнишга тайёргарлик кўриш учун Ойни айланиб чиқди. NASA бу миссияни омадли бошлади.
Агентлик муваффақиятни мустаҳкамлаш ва янги экспедицияларни жўнатиш ниятида, жараёнлар давомида илмий тажрибалар ва жиҳозлар синовдан ўтказилади. У 2025 йилга мўлжалланган.
Хусусан, NASA Ойга биринчи Nova-C қўнувчи қурилмасини жўнатади, у табиий йўлдош юзасига қўниши ва космонавтларга кейинчалик керак бўладиган илмий асбоб-ускуналар билан бешта посилкани етказиши керак.
Келажакда бошқариладиган миссиялар учун фойдали бўлиши мумкин бўлган маълумотларни қанчалик тўғри тўплаш ҳамда узатиш мумкинлигини аниқлаш учун паст частотали радио узатгичлар, датчиклар, фото ва видеокамералар автоном режимда синовдан ўтказилади.
Янги қўнишга тайёргарлик кўриш учун биринчи "Vulcan Centaur" ракетаси «Peregrine» қўниш капсуласини юборади.
Бешта двигатель билан жиҳозланган ушбу капсула юкларни Ой юзасига етказиш учун ишлатилади.
Ойга саёҳат
Япониялик миллиардер Юсаку Маэзава Илон Маскнинг «Starship» космик кемасида Ойга саёҳатга ўзи билан олиб кетадиган саккиз нафар бахтли инсонлар номини эълон қилди.
2021 йилда орбитада бўлган Маэзава (у Россиянинг «Союз»ида Халқаро космик станцияга сайёҳ сифатида учган) деарМоон лойиҳаси доирасида коинотга қайтишга ва Ой орбитасига чиқиш имконига эга бўлди. Парвоз тахминан бир ҳафта давом этиши режалаштирилган.
ХКС ва ортга
Сўнгги йилларда "Crew Dragon" кемаси ХКС учун оддий автобусга айланганиб қолган. Қурилма у ерга юкларни ўз вақтида етказиб беради ва станция экипажларини ўзгартиради. Драгоннинг янги йил учун жадвали ўзгаришсиз қолмоқда.
Бундан ташқари, энди "Boeing CST-100 Starliner" ҳам шу йўналишда қатнайди.
Starliner- бу (шартли) қайта фойдаланиш мумкин бўлган космик кема бўлиб, экипажларни ISS ва бошқа паст орбитали объектларга етказиш учун мўлжалланган. Кема турли хил замонавий қурилмалар билан жиҳозланган ва, албатта, Интернетга уланган. Уни 10 мартадан дан ортиқ учириш мумкин.
Европа Юпитерни кўзламоқда
Европа космик агентлиги ҳам рақобатчилардан ортда қолиш ниятида эмас. У апрель ойида Yupiter Icy Moons Explorer (JUICE, Explorer of Yupiter’s moons moons) ни учиришни режалаштирмоқда. 13 йил давом этадиган миссияда Юпитернинг учта сунъий йўлдоши - Ganymede, Callisto ва Europa - ўрганилади. Тахминларга кўра, уларнинг остида катта сув заҳиралари мавжуд.
2031 йилда, агар ҳаммаси режадагидек бўлса, JUICE Юпитерга яқинлашиб, ўрганилаётган йўлдошлар ёнидан учиб ўтади ва 2034 йил декабрида Ганимедга яқинлашади.
Шу билан бирга, NASA ҳам қўл қовуштириб ўтирмайди ва октябрь ойида Илон Маскнинг «SpaceX» хусусий аэрокосмик компанияси хизматларидан фойдаланиб, "Falcon Heavy" космик кемасини йирик темир-никелли Psyche астероидига жўнатади.
Ишга тушириш 2022 йилда бўлиб ўтиши керак эди, аммо дастурий таъминотдаги носозликлар ва бошқа техник қийинчиликлар туфайли кечиктирилди.
Ҳозирда мамлакатларнинг мудофаа ва ҳарбийлар тизимлари ҳам космосга қизиқиш билдирмоқда, шунинг учун кўп маълумотлар сир сақланади.
Масалан, АҚШ армиясининг янги ташкил этилган янги бўлими – Космик кучлар жорий йилда ўзининг бир нечта ракеталарини учиришни режалаштиряпти, бироқ улар коинотга нима учун парвоз қилаётгани сирлигича қолмоқда.
Роскосмоснинг режалари қандай ?
Айни пайтда, АҚШдан олдин ўзининг ҳарбий космик кучларини яратишга муваффақ бўлган Россия 2024 йилга келиб ХКС дастуридан чиқишини эълон қилди.
Роскосмоснинг янги раҳбари Юрий Борисовнинг сўзларига кўра, космик соҳа оғир аҳволда. Эндиликда корпорация асосан Россия иқтисодиёти учун ишлайди: навигация, алоқа ва об-ҳаво маълумотларини узатиш хизматларини тақдим этади.
