Марказий Осиёдаги ягона кактус коллекцияси
Наманганда айнан кактуслар билан шуғулланадиган гулчи отахон бор. Унинг коллекциясида 1 200 дан ортиқ кактус тури мавжуд.
Ҳар бир ҳудуд ўзига хос брендга эга. Масалан, Бахмал олмаси, Қува анорлари, Чуст дўппилари, Марғилон атласи, Андижон оши билан (ҳоказо) машҳур. Авваллари Наманган олмаси билан донг таратган эди. Кейинроқ ушбу ҳудуд гилослари дунё бозорларини забт этди. Наманганликларнинг яна бир ўзига хослиги бор. Улар гул шайдоси. Қишин-ёзин ҳар бир хонадонда баҳорий кайфият ҳукмрон. Яшилликдан баҳри-дилингиз яйрайди.
Наманган бежизга гуллар шаҳри дейилмайди. Бунинг ўзига хос тарихи бор. XIX асрда Бобур номли боғ ўрнида Гулзор номли маҳалла бўлган. Аҳоли гул етиштириш, гулдан қандолатчилик, асал олиш билан машҳур бўлган. 1920 йилда Бобур боғи маҳаллий ҳокимият ихтиёрига берилади ва шу ерда гулчиликка асос солинади. 1961 йилда эса илк маротаба шу ерда “Гуллар байрами” ўтказилган. 2019 йилда Президент топшириғига кўра, гул байрами Халқаро гуллар фестивалига айланди.
Ҳар доим бир неча кунгина бўладиган гул байрами 2022 йилда Халқаро гуллар фестивали мақомини олгач, 15 кун давом этди. Наманганнинг боғлари, кўча-хиёбонлари турфа хил гулларга бурканди. Ўшанда Наманган том маънода, нафосат, гўзаллик, меҳр-оқибат ва орзу-умидлар шаҳрига айланди.
Жўрахон ака Мўминов табиатшунос инсон мана 48 йилдирки, ноёб гуллардан бири — кактуслар билан шуғулланади. Гул байрамларини энг биринчи иштирокчиларидан.
“Мен кактусларни 1965/70 йиллар ўрталарида, боғдаги гул байрамини кўрганимдан кейин бошлаганман. У пайтда — кактус турларини етиштира бошлаганимда — талаб эдим. Гул байрамига 1972 йилдан бери қатнашаман.
Ҳозирда номи бор кактуслар 1 200 хил. Ундан ташқари номи аниқланмаганлари ҳам талайгина. Шунинг учун уларни ҳисобламайман. Чунки коллекцияга номи бўлмаса киритилмайди. Ҳозир кактус ишқибозлари жуда кўп. Авваллари Гул байрамида одамлар: “ҳа, бу тикон гулку” дея кактусга қиё боқмай ўтиб кетарди. Ҳар йили турли навларини кўпайтириб, олиб чиқаверганимдан ҳозир ҳамма Гул байрамида кактусларни олдида гавжум бўлади. Кактусларни йил давомида кўпайтириб бораман. Шу кўпайтирганларим байрамда бир дона ҳам қолмайди, сотилиб кетади.
Кактуслар гуллаганда гугурт чўпига пахта ўраб, чанглантириб турилади: яъни оталик чангларидан оналик устунчасига суркаб қўйилади. Шунақа қилиб уруғлантирамиз. Агар кактуслар очиқ ҳавода турса ҳашаротларни ўзи чанглантириб қўяди. Уруғи пишганда эса деҳқонлар каби ҳосилни йиғиб оламиз ва уруғини сепиб, янги кактусларни парваришлаймиз.
Баъзи бир кактуслар бор. Ўзининг ватанидаги об-ҳавони хоҳлайди. Ўшанда гуллайди. Масалан, мана бу кактусни 51 йилдан буён боқаман, гулламайди. Одамлар шундан топиб бер деяверади. Мен ўсиш нуқтасини кесиб ташлайман. Шунда у болалайди. Шу йўл билан кўпайтираман”, — дейди гулчи.
Эслатиб ўтамиз, Халқаро гуллар фестивали арафасида 50 миллионта гул етиштирилди ва улар кўчалар ва майдонларни безамоқда. Бу йил Наманган шаҳри ҳар қачонгидан ҳам кўпроқ гулга бурканади. Жўрахон ака каби гулчилар фестивалга астойдил тараддуд кўрмоқда.
