Олимлар Африкада Ернинг “юрагини” аниқлади
Африка бўлиниб, янги океан пайдо бўлиши мумкин.
Буюк Британиянинг Соутҳамптон университети олимлари Африканинг айни пайтда парчалана бошлаган Афар ҳудуди остида Ер мантиясида ритмик, босқичма-босқич кўтарилаётган, урғу берилган “юрак уриши” сингари оқимлар мавжудлигини аниқлади. Бу маълумот Натуре Геоссиенсе журналида эълон қилинди.
Маълумотларга кўра, Афар зонасида учта тектоник рифт – Эфиопия рифти, Қизил денгиз рифти ва Аден кўрфази рифти учрашади. Олимлар айнан шу ҳудудда юқорига йўналган, асимметрик ва кимёвий таркиби бой бўлган мантия “плуми”ни аниқлади. Ушбу оқимлар ритмик тарзда тебранади ва афзалликлар билан ўзига хос кимёвий из қолдиради.
Олимлар тўплашган ўнлаб вулқон жинсларининг (130 дан ортиқ) намуналарини ва сисмик ҳамда моделлаш натижаларини таҳлил қилганда, мантия оқимлари ва уларнинг кимёвий “барсод”лари ҳар бир рифт бўйлаб тебранишлар қанча тез ва кучли бўлса, шунчалик мунтазам ва самарали эканини кўрсатди.
Соутҳамптон университети профессори Том Гернон таъкидлаганидек, бу мантия фаоллиги газандилар ва зилзилалар қаерда кўпроқ юз беришини тушунишга ёрдам беради. Улар шундай дейди: "Бу ритмик зарбалар плиталарнинг қалинлигига ва улар қай даражада тез ажралаётганига қараб ҳар хил ҳаракат қилади. Масалан, Қизил денгиздаги каби тез ажралаётган рифтларда бу зарбалар тор артериядан оқаётган юрак уриши сингари мунтазам ва самарали ҳаракат қилади".
Олимларнинг фикрича, миллионлаб йиллар давом этган бу жараён ҳозирги Афар ёриқлари бўйлаб тўла янги океан — Қизил денгиз каби чўғ уруши мумкин — ҳатто Африкани икки қисмга бўлиши мумкин. Ушбу жараён аста-секинлик билан, табиат “юраги” ритмига амал қилиб, янги океан ясалиши истиқболини кўрсатмоқда.
