Ўзбекистонда “солиқ юки” нинг камайтирилиши таклиф қилинди

 

Бу борада билдирилган тавсияларда таъкидланишича, прогрессив солиқ тизими даромад ошгани сари солиқ ставкаси ҳам ошиб борадиган механизмга асосланади. ХВЖ фикрича, бу ёндашув солиқ базасини кенгайтиришга ва ЯИМга нисбатан солиқ тушумларининг камайиш тенденциясини бартараф этишга хизмат қилиши мумкин.

 

Мазкур таклифга муносабат билдирган иқтисодчи Отабек Бакиров эса, уни салбий баҳолади. Мутахассиснинг ёзишича, прогрессив тизимга ўтиш бир неча салбий оқибатларни юзага келтириши мумкин.

 

Биринчидан, Бакировнинг фикрича, даромад солиғидан тушумлар аллақачон барқарор ўсишни намоён этмоқда. Охирги чоракларда тушумлар ҳажми ошган, бу эса меҳнат бозори “оқарлиги” ортиб бораётганини кўрсатади. Унинг таъкидлашича, прогрессив тизим жорий этилса, бу жараён тўхтаб қолиб, яна норасмий тўловлар (“конверт” шаклидаги иш ҳақлари) кенгайиши эҳтимоли юқори.

 

Иккинчидан, юқори даромад эгалари, яъни бадавлат қатлам одатда даромадини маош орқали эмас, балки дивиденд ёки корпоратив харажатлар орқали расмийлаштиради. Шу сабабли, иқтисодчи ижтимоий адолатни таъминлаш учун дивиденд солиғини ошириш ёки корпоратив истеъмол харажатларини солиқ базасига киритишни таклиф қилмоқда.

 

Учинчидан, даромад солиғининг оширилиши орқали давлат бюджети тушумларини кўпайтириш — аҳолининг зиммасига ортиқча молиявий юкламалар юклашни англатади. Бу, ўз навбатида, давлат қарзларининг ортиб бораётгани билан боғлиқ хавотирларни кучайтиради.

 

Тўртинчидан, Бакиров давлат буджетини тўлдириш учун меҳнаткашлардан эмас, балки солиқлардан қочаётган йирик гуруҳлар — имтиёзли қатлам, экспорт-импорт фаолияти билан шуғулланаётган, солиқдан озод этилган субъектлар зиммасига масъулият юклаш кераклигини таъкидлайди.

 

Маълумот учун, Ўзбекистон 2019 йилгача жисмоний шахслар даромадига табақалаштирилган солиқ ставкасини қўллаган бўлиб, у 7,5 фоиздан 22,5 фоизгача бўлган интервалда амал қилган. Ҳозирда эса барча тоифаларга ягона — 12 фоизлик солиқ ставкаси жорий этилган.