Касаба уюшмаси раиси давлат рамзларини ўзгартириш кераклигини айтди

Сиёсатшунос, Ўзбекистон Касаба уюшмалари раиси Қудратилла Рафиқов Давлат гербини «коммунистик мерос»дан тозалаш ва ўзгартириш масаласини илгани сурди. Бу ҳақда у мамлакатнинг бош ахборот агентлиги — ЎзА'да мақола эълон қилган. Мақолада Ўзбекистон тарихида расмий шахслар томонидан шу пайтгача кўтарилмаган масала — Мустақил Ўзбекистон Давлат гербини ўзгартириш ва унинг мафкуравий асосларини қайта кўриб чиқиш кераклиги айтилган.

 

"Ўша даврда ғалладан хирмон-хирмон ҳосил олиш, қизиқчимиз айтганидек, "ерни чуқурроқ ҳайдаш" ва ҳатто мутахассислар ва деҳқонларгина тушуниши мумкин бўлган терминларни қалаштириб нутқ қилиш, мақола ёзиш нормал қабул қилинарди. Чунки даладан бошқа ўйлайдиган, гапирадиган, кўкрак кериб фахрланадиган ҳеч бир сифатимиз йўқ эди. Собиқ марказдан келиб далага қандай қадаб кетган бўлса, истиқлолга эришганимиздан кейин ҳам тафаккуру онгимиз узоқ йил эгатлар орасида қолди. Пахта ва ғалла, кенг маънода айтганда, зироатчилик ҳаётимизнинг барча жабҳасида ижтимоий-сиёсий култ сифатидаги таҳаккум – доминантлигини худди совет даврларидагидек акс эттириб турди. Чуқурроқ ўйлаб кўрилса, айни сафарбарлик ортида «стратегик аҳамият»дан бўлак яна бир муддао – жамиятни манипуляция қилиш истаги ҳам яширингандек эди", — дея ёзган у.

Унинг айтишича, озодликнинг дастлабки чорак асрига жиддий қаралганда эркинлик назарий, ҳуррият қайсидир маънода «қарам мустақиллик»дек туюлган. Кўча ва хиёбонларга осиладиган "Янги уй қурмай туриб, эскисини бузма!" каби шиорларда ҳам эскиси бузмай сақлаб қолиш «анъанаси» миллат ва давлат «коди» мақомидаги миллий рамзларда ҳам ўз таъсирини кўрсатган.

“Мустақилликка эришганимиздан кейин ҳам гербимиздаги чамбаракка алвон-ла ўралган "ифтихоримиз рамзи" бўлган пахта ва ғалла тасвирлари ўзгармади. Нега? Ҳолбуки, Президентимиз кўп бор айтганларидек, пахтадан оладиган даромадимиз ўша йиллари бир миллиард долларга етиб-етмаган. Шу ҳолича ҳам ушбу деҳқончилик маҳсулотлари бизнинг ижтимоий-маънавий идентлигимизни белгилаши керакмиди? Биз ўз асрий орзу-армонларимиз, улуғ ниятларимиз ва бу жаҳондаги руҳоний «ўзлигимиз»ни шу ўсимликлар сиймосида кўришимиз керакми?.. Албатта, бу мустақилликдан кейин ҳам бир оёғимиз мафкуравий жиҳатдан собиқ тизим харобалари узра қолиб кетганини англатади”, деган у.

 

Эслатиб ўтамиз, 2023 йил декабрь ойида Қирғизистон президенти Садир Жапаров имзолаган қонун билан Қирғизистон давлат байроғи расман ўзгартирилган эди.

 

Байроқ марказидаги анъанавий ўтов тепаси атрофидаги тўлқинсимон қуёш нурлари кўпчиликка «кунгабоқар»ни (айрим салбий рамзий маʼноларни) эслатарди. Шу боис нурлар тўғриланган. 

Байроқнинг умумий қизил фони собиқ совет байроғини эслатиши ҳақидаги баҳслар фонида, нурларнинг ўзгартирилиши байроққа кўпроқ қатъият ва суверен ҳарбий характер бериш мақсадида амалга оширилди. Шунингдек, мамлакатда давлат гербини ҳам советча "думалоқ андаза"дан қутқариш борасида парламент даражасида чақириқлар мавжуд.

Бундан олдин Қозоғистон президенти Қосим-Жўмард Тоқаёв Қозоғистон давлат гербини бутунлай ўзгартириш таклифини киритган эди.

Тоқаёв амалдаги гербни тушуниш қийинлиги, унда эклектика (турли услублар қоришмаси) борлиги ва энг муҳими — унда "СССР даври элементлари ва асоратлари" сақланиб қолганини очиқ айтди.