Тошкентда рақамли одил судлов ва инсон ҳуқуқлари масалалари муҳокама қилинди
Пойтахтда “Рақамли одил судлов ва адолатли суд муҳокамаси ҳуқуқи: технологик трансформация даврида инсон ҳуқуқлари” мавзусида очиқ маъруза бўлиб ўтди.
Инсон ҳуқуқлари бўйича Ўзбекистон Республикаси Миллий маркази ҳамда Халқаро тараққиёт ва одил судлов маркази Нидерландия Қироллигининг Ўзбекистондаги элчихонаси молиявий кўмагида “Capstone Project” инсон ҳуқуқлари соҳасидаги таълим дастурини амалга оширишда давом этмоқда.
Лойиҳа доирасида 2026 йил 19 июнь куни Тилбург университети (Нидерландия) Жиноят ҳуқуқи департаменти доценти, профессор Доррис де Вохтнинг “Рақамли одил судлов ва адолатли суд муҳокамаси ҳуқуқи: технологик трансформация даврида инсон ҳуқуқлари” мавзусида очиқ маърузаси бўлиб ўтди.
Тадбирда Тошкент давлат юридик университети, Ҳуқуқни муҳофаза қилиш академияси ва Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги академиясининг талабалари, ёш тадқиқотчилари ва ўқитувчилари, шунингдек, инсон ҳуқуқларини рағбатлантириш ва ҳимоя қилиш соҳасига жалб этилган бошқа манфаатдор томонлар вакиллари иштирок этди.
Инсон ҳуқуқлари бўйича Ўзбекистон Республикаси Миллий маркази директори академик Акмал Саидовнинг кириш сўзи видеомурожаат шаклида тақдим этилди. У технологик ривожланиш ва рақамли трансформация шароитида юзага келаётган янги вазифаларни ҳал этишда инсон ҳуқуқлари соҳасидаги таълим ва тадқиқотларнинг ўрни тобора ортиб бораётганига эътиборни қаратди.
А. Саидов таъкидлаганидек, “Ўзбекистон учун рақамли адлия суд-ҳуқуқ тизимини давомли рақамлаштириш, электрон суд ишларини юритишни жорий этиш ва миллий қонунчиликни халқаро одил судлов стандартларига мувофиқлаштириш шароитида алоҳида аҳамият касб этади”.
Учрашув иштирокчиларини, шунингдек, Халқаро тараққиёт ва адлия маркази (CDJI) президенти Азамат Шамбилов қутлади. У бўлажак ҳуқуқшунослар ва тадқиқотчиларни инсон ҳуқуқлари, жиноят одил судлови ва технологик инновациялар туташувида ишлаш учун зарур бўлган билим ва таҳлилий кўникмалар билан таъминлаш муҳимлигини қайд этди.
“Технологиялар одил судловдан фойдаланиш имкониятини кенгайтиришга, самарадорликни оширишга ва аҳолининг кенг қатлами учун юридик хизматларни оммабоп қилишга қодир. Айни пайтда, улар бизни адолат, ҳисобдорлик, жамоатчилик ишончи, шаффофлик ва қонун олдидаги тенглик ҳақида фундаментал саволларни ўртага ташлашга мажбур қилмоқда. Судлар ва адлия институтлари рақамли воситалар ҳамда сунъий интеллектга тобора кўпроқ таянгани сари, биз технологик инновациялар инсон ҳуқуқлари ҳимоясини заифлаштирмасдан, аксинча, мустаҳкамлашини кафолатлашимиз лозим”, — деди А. Шамбилов.
У “Capstone Project” лойиҳаси ёш тадқиқотчилар ва ҳуқуқ соҳасидаги бўлажак мутахассисларни бу жараёнларни танқидий баҳолашга ҳамда бир вақтнинг ўзида ҳам инновацион, ҳам инсон ҳуқуқларига риоя қилишга асосланган адлия тизимларини яратишга ўз ҳиссасини қўшишга рағбатлантиришга қаратилганини таъкидлади.
Профессор Доррис де Вохт маърузаси давомида Инсон ҳуқуқлари бўйича Европа суди мисолида онлайн-тингловларни ўтказиш, масофавий иштирок этиш, рақамли далиллар, шунингдек, суд қарорларини қабул қилиш ва судларни бошқаришда технологияларнинг ортиб бораётган роли билан боғлиқ имконият ва муаммоларни таҳлил қилди.
“Асосий масала судларнинг технологиялардан фойдалана олиш-олмаслигида эмас, балки жиноий одил судловни адолатли ва легитим қиладиган инсоний фазилатларни йўқотмаган ҳолда буни амалга оширишга қодир эканлигидадир”, — дея таъкидлади эксперт.
Шунингдек, дастур доирасида профессор Доррис де Вохт “Capstone Project Uzbekistan” лойиҳасида иштирок этаётган талабалар жамоаларига маслаҳатлар берди.
Иштирокчилар инсон ҳуқуқлари бўйича ўз тадқиқот лойиҳаларининг оралиқ натижаларини тақдим этиб, эксперт тавсияларини олдилар.
