“Bugun allergiya epidemiyaga qiyoslanmoqda”
2025 yilga borib, dunyo aholisining teng yarmi allergik kasalliklarga uchrashi prognoz qilinyapti.
Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti maʼlumotiga ko‘ra, hozir Yer yuzi aholisining 35-40 foizi allergiyadan aziyat chekmoqda. Har uch kishidan biri allergik rinit, har o‘ninchi odam bronxial astmaga chalingan.
Bu atrof-muhit ifloslanishi, kimyoviy qo‘shimchalar va konservantlar bilan boyitilgan oziq-ovqat mahsulotlari isteʼmoli ortishi, dori vositalarini haddan tashqari ko‘p qabul qilish, kam harakatlilik, stress kabi omillar bilan bog‘liq.
Eng yomoni, vaziyat kelgusida yana-da yomonlashishi mumkin. Jumladan, JSST prognoziga tayansak, 2025 yilga borib, dunyo aholisining teng yarmi allergik kasalliklar bilan kurashishiga to‘g‘ri keladi. Baʼzi rivojlangan mamlakatlar esa hozirdanoq ushbu chiziqqa yetib ulgurdi.
Vaholanki, bundan 50-60 yil avval allergik kasalliklar sayyoramiz aholisining bor-yo‘g‘i 2-3 foizida uchragan. Biroq keyingi o‘n yilning o‘zida bu dardga chalingan bemorlar soni 2 barobar oshdi.
Ayniqsa, globallashuv jarayoni jadal kechayotgan AQSH, Yaponiya, Yevropa Ittifoqi davlatlarida bu borada vaziyat ancha xavotirli.
Qolaversa, koronavirus insoniyat boshiga tushgan og‘ir sinov bo‘ldi. Mazkur xavfli infeksiyaga chalinganlarni davolashda antibiotiklar, ferment va garmon preparatlari, vitaminlar, qon suyultiruvchi vositalardan ko‘p miqdorda foydalanish allergik kasalliklarni avj oldirib yubordi.
Oqibatda anafilaktik shok, toksikoallergiya, Layella va Stivens-Djonson sindromi kabi oxiri o‘lim bilan yakun topadigan allergik kasalliklar ko‘paydi. Shu sababli bugun allergiya epidemiyaga qiyoslanmoqda.
Bundan tashqari, nosog‘lom turmush tarzi insoniyat salomatligiga jiddiy putur yetkazyapti. Noto‘g‘ri ovqatlanish — ular orasida eng keng tarqalgan omil. Bu xastalik asosan bolalar, xususan, emizikli go‘daklar orasida ko‘p uchraydi. Uning xatarli tomoni – allergenning kam miqdori ham baʼzan inson hayotiga xavf tug‘dirishi mumkin.
