Erondagi mojaro 5 million tonna issiqxona gazlari chiqindisiga sabab bo‘ldi — OAV
Bu ko‘rsatkich 84 mamlakatning umumiy yillik chiqindilariga teng.
Ommaviy axborot vositalari xabariga ko‘ra, AQSh va Isroilning Eronga qarshi harbiy amaliyotlari iqlimga sezilarli zarar yetkazgan.
The Guardian nashrining yozishicha, mojaroning dastlabki 14 kunidayoq atmosferaga qariyb 5 million tonna issiqxona gazlari chiqarilgan. Bu ko‘rsatkich ayrim hisob-kitoblarga ko‘ra, 84 mamlakatning umumiy yillik chiqindilariga teng.
Tadqiqot natijalariga ko‘ra, eng katta chiqindilar vayron qilingan binolar hisobiga yuzaga kelgan bo‘lib, ular qariyb 2,4 million tonna karbon chiqindilariga sabab bo‘lgan. Eron Qizil Yarim Oy Jamiyati ma’lumotlariga ko‘ra, mojaro davomida 20 mingga yaqin fuqarolik inshooti zarar ko‘rgan.
Ikkinchi yirik manba yoqilg‘i yoqilishi bo‘lgan. AQShning uzoq harbiy bazalaridan, jumladan G‘arbiy Angliyadan uchib kelgan og‘ir bombardimonchi samolyotlar 150–270 million litr yoqilg‘i sarflagani aytilmoqda. Natijada 529 ming tonna qo‘shimcha chiqindi yuzaga kelgan.
Shuningdek, neft infratuzilmasidagi yong‘inlar ham ekologik zarar ko‘lamini oshirgan. Hisobotga ko‘ra, Tehron yaqinidagi neft omborlariga berilgan zarbalar hamda Fors ko‘rfazidagi inshootlarga qilingan javob hujumlari oqibatida 1,88 million tonna chiqindi atmosferaga chiqarilgan. Ushbu hodisalar davomida 2,5–5,9 million barrel neft yonib ketgani qayd etilgan.
Harbiy texnikaning yo‘q qilinishi ham qo‘shimcha chiqindilarni keltirib chiqargan. Hisobotda to‘rtta AQSh samolyoti, 28 ta Eron samolyoti, 21 ta kema va qariyb 300 ta uchirish moslamasi yo‘q qilingani natijasida 172 ming tonna zararli gaz chiqarilgani qayd etiladi. Bundan tashqari, ikki hafta davomida qo‘llangan bombalar, raketalar va dronlar yana 55 ming tonna chiqindi hosil qilgan.
Tadqiqot mualliflaridan biri, Ganadagi Energetika va resurslar universiteti olimi Fred Otu-Larbi, mojaro davom etishi va neft infratuzilmasiga hujumlar ko‘payishi bilan chiqindilar yanada ortishi mumkinligi haqida ogohlantirdi. Uning ta’kidlashicha, qisqa vaqt ichida bunday hajmdagi chiqindilar chiqarilishi jiddiy ekologik xavf tug‘diradi.
Iqlim va jamiyat instituti tadqiqot direktori Patrik Bigger esa har bir harbiy zarba global iqlim barqarorligiga salbiy ta’sir ko‘rsatishini ta’kidlagan. Unga ko‘ra, urush tufayli yuzaga keladigan energetik inqirozlar ko‘pincha yangi neft va gaz loyihalarining kengayishiga olib keladi, bu esa iqlim muammolarini yanada kuchaytirishi mumkin.
