O‘zbekistonda kommunal xizmatlar bo‘yicha qarzlarini undirish tartibi soddalashtirildi
Shuningdek, bir qator qarzdorliklar uchun fuqarolar bank hisoblaridan mablag‘ yechib olish taqiqlandi, ammo ish haqi va pensiyadan undirish saqlab qolindi.
O‘zbekiston Prezidenti tomonidan 20-aprel kuni imzolangan qonun bilan ayrim turdagi qarzlarni undirish mexanizmi soddalashtirildi. Hujjat rasman e’lon qilingan paytdan boshlab kuchga kirdi.
Hujjatga asosan “Sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini ijro etish to‘g‘risida”gi qonunga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritilib, soddalashtirilgan ijro tartibi qo‘llaniladigan qarzlar doirasi kengaytirildi.
Qonun loyihasi avvalroq — 2025-yil 12-avgustda Qonunchilik palatasida qabul qilinib, 31-oktabr kuni Senat tomonidan tasdiqlangan edi.
Hujjatga ko‘ra, ilgari faqat ayrim majburiy to‘lovlarga nisbatan qo‘llanilgan soddalashtirilgan tartib endi quyidagi qarzdorliklarga ham tatbiq etiladi:
- kommunal xizmatlar uchun to‘lovlar;
- ko‘p qavatli uylar bo‘yicha majburiy badallar, ya’ni “kvartplata”;
- pochta va videokonferensaloqa xarajatlari;
- BHMning 5 baravarigacha (2,06 mln so‘mgacha) bo‘lgan har qanday undiruvlar.
Shu bilan birga, mazkur tartib jarima ko‘rinishidagi jinoiy jazolar yoki darhol ijro etilishi shart bo‘lgan hujjatlarga nisbatan qo‘llanilmaydi.
Shuningdek, fuqarolarning bank hisobvaraqlaridan mablag‘ni majburiy tarzda yechib olish taqiqlanadi. Bu bilan davlat ijrochilarining bank kartalaridan avtomatik pul undirish vakolati bekor qilindi.
Biroq qarzdorlikni undirishning boshqa mexanizmlari saqlab qolingan. Xususan, qarz summasi ijro hujjatlari asosida fuqaroning ish haqi, stipendiyasi, pensiyasi yoki boshqa daromadlaridan ushlab qolinishi mumkin.
Bunda ushlab qolinadigan miqdor mehnatga haq to‘lashning eng kam miqdoridan oshmasligi kerak.
Soddalashtirilgan ijro tartibi qarzni undirishni qarzdorning yashash manziliga bormasdan turib amalga oshirish imkonini beradi. Jarayonlar asosan bank tizimlari va axborot texnologiyalari orqali masofadan yuritiladi.
Bunday tartibda mol-mulkni xatlash yoki chet elga chiqishni cheklash kabi keskin choralar qo‘llanilmaydi. Qarzdorga xabarnoma yuborilgach, unga qarzni ixtiyoriy to‘lash uchun 5 ish kuni beriladi. Ushbu muddatda uzrli sabablarsiz qarz to‘lanmasa, majburiy undirish boshlanadi va qo‘shimcha ravishda ijro yig‘imi hisoblanadi.
