Бангладеш собиқ бош вазири ўлимга ҳукм қилинди

 

Бангладешда суд собиқ бош вазир Шайх Ҳасинани 2024 йилда оммавий норозилик намойишларини шафқатсиз тарзда бостириш жараёнида инсониятга қарши жиноятлар содир этганликда айбли деб топиб, сиртдан ўлим жазосига ҳукм қилди. Маълум қилинишича, 78 ёшли Ҳасина суд жараёнидан олдин Ҳиндистонга қочиб кетган ва Бангладеш ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари уни қўлга ола олмаган.

 

Суд қарорида собиқ ички ишлар вазири Асадузман Хон Камол ҳамда собиқ полиция бошлиғи Чаудҳури Абдулла ал-Мамун ҳам айбдор деб топилган. Улардан фақат Абдулла ал-Мамун суд мажлисида иштирок этиб, айбига иқрор бўлган ва айбловчилар томонида кўрсатма берган.

 

2024 йил июль ойида бошланган талабалар норозиликлари қисқа фурсатда мамлакат бўйлаб йирик тўқнашувларга айланиб, юзлаб фуқаролар, жумладан вояга етмаганлар ҳалок бўлганди. Намойишлар давлат секторидаги иш ўринларининг катта қисми 1971 йилги мустақиллик уруши фахрийларининг қариндошлари учун ажратилган квота тизимига қарши норозилик сифатида бошланган. Қуйи суднинг квотани қайта тиклаш ҳақидаги қарори вазиятни янада кескинлаштирган.

 

Тўқнашувлар фонида ҳукумат фавқулодда ҳолат эълон қилди. Интернет бутун мамлакат бўйлаб узилди, айрим ҳудудларда телефон алоқаси ҳам тўхтатилди, пойтахтда комендантлик соати жорий қилинди. Расмийлар намойишчиларни давлат телерадиокомпаниясига ўт қўйганликда айблаган, полиция эса кўздан ёш оқизувчи газ ва резина ўқлардан фойдаланган.

 

Кейинчалик Олий суд давлат секторидаги квоталарнинг катта қисмини бекор қилди, бироқ ҳукумат мазкур қарорга зудлик билан муносабат билдирмади. Талабалар норозиликлар давом эттирилишини маълум қилди.

 

2024 йил август ойида Шайх Ҳасина истеъфога чиқиб, Ҳиндистонга чиқиб кетди. Орадан кўп ўтмай, норозилик намойишчилари унинг расмий қароргоҳига бостириб киришди.

 

Шундан сўнг Нобел мукофоти лауреати Муҳаммад Юнус бошчилигида муваққат ҳукумат тузилди. Янги ҳукумат 2026 йил февраль ойида навбатдан ташқари сайловлар ўтказишни режалаштирганини маълум қилди.