O‘zbekistonda ekologik jihatdan xavfli va energiya sarfi yuqori bo‘lgan sanoat korxonalarini shaharlar tashqarisiga ko‘chirish jarayoni boshlandi. Bu chora-tadbirlar Prezidentning 2025-yil 30-yanvardagi “O‘zbekiston–2030” strategiyasini amalga oshirishga doir 16-sonli farmoniga muvofiq, “Atrof-muhitni asrash va yashil iqtisodiyot yili” doirasida olib borilmoqda. Bu haqda Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi ma'lum qildi.
Mazkur dasturga ko‘ra, birgina sanoat korxonasini poytaxt hududidan tashqariga ko‘chirish yiliga o‘rtacha 226 tonnadan ortiq zararli tashlamalarni qisqartirish imkonini beradi. Shu bois Toshkent va Nukus shaharlari, shuningdek viloyat markazlarida joylashgan asbest va sement sanoati, charm-poyabzal va parrandachilik ishlab chiqarishlari, qora va rangli metallurgiya hamda energiya iste’moli yuqori bo‘lgan boshqa tarmoqlar faoliyatini hududlardan chiqarish bo‘yicha asoslantirilgan takliflar ishlab chiqilmoqda.
Xususan, Toshkent shahrida mazkur talablarga mos keladigan 87 ta sanoat korxonasi aniqlangan. Ularni ko‘chirish jarayoni ishlab chiqarish quvvatlarini modernizatsiya qilish va texnologik jarayonlarni zamonaviy ekologik standartlarga moslashtirish sharti bilan bosqichma-bosqich amalga oshiriladi.
Belgilangan vazifalar ijrosini ta’minlash maqsadida Maxsus komissiya tomonidan sanoat obyektlarida doimiy reyd tekshiruvlari o‘tkazilmoqda. Jumladan, Toshkent shahrining Yangihayot tumanidagi Janubiy sanoat zonasida joylashgan, ikkilamchi rangli metallarni yig‘ish va qayta ishlashga ixtisoslashgan “O‘zvtorsvetmet” AJ faoliyati o‘rganildi. Ushbu korxona ekologik xavflilik bo‘yicha I toifaga mansub hisoblanadi.
2025-yil oktyabr oyida o‘tkazilgan tekshiruvlar davomida atrof-muhitni ifloslantirish holatlari aniqlanib, korxonaga majburiy ko‘rsatma berildi hamda yetkazilgan ekologik zarar uchun 18 milliard 91 million so‘mdan ortiq kompensatsiya belgilandi.
Maxsus komissiya qarori va Ekologiya hamda iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi ko‘rsatmalariga asosan, “O‘zvtorsvetmet” AJ Jizzax viloyatidagi sanoat zonasiga ko‘chiriladi. Shu bilan birga, Yangihayot tumanida ishlab chiqarish faoliyati to‘xtatiladi.
Kompensatsiya to‘lovlari bo‘yicha berilgan imtiyozlar evaziga eskirgan va ekologik jihatdan zararli eritish pechlari utilizatsiya qilinib, korxona zamonaviy, texnologik jihatdan takomillashgan va ekologik talablarga to‘liq javob beradigan uskunalarda faoliyatini davom ettiradi.
Ko‘rilayotgan chora-tadbirlar natijasida yiliga o‘rtacha 226,7 tonna zararli moddalar atmosferaga chiqarilishining oldi olinishi kutilmoqda. Bu esa Toshkent shahrining Yangihayot tumanida havo sifati sezilarli darajada yaxshilanishiga xizmat qilishi ta’kidlanmoqda.