Jamiyat
|
03 Avgust 14:02
1460
Jamiyat
|
03.08.2021, 14:02
1460

Qanday kimsalar pedofil bo‘lishi mumkin?

Psixologik tadqiqotlarga ko‘ra, jinsiy zo‘ravonlikka uchragan kimsa zo‘ravonga aylanib qolishi mumkin. Shu bois bu kabi illatlarning oldi olinmasa, oramizda zo‘ravon kimsalar ko‘payaveradi.

 

Kecha ijtimoiy tarmoqlarda “11 yoshli bola ikki yil davomida amakisi tomonidan zo‘rlab kelingan”i haqidagi mudhish xabar ko‘plab fikr-mulohazalarga sabab bo‘ldi. Bu haqida sukut saqlash yoki betaraf turish vijdonli odamning ishi emas. Chunki u bevosita INSON, qolaversa, navnihol BOLA taqdiri bilan bog‘liq.

 

Zo‘ravonlikning urchib ketayotganiga sabab — yon-atrofdagilarning tomoshabin bo‘lib qolayotgani. Minbardan turib, biz zo‘ravonlikka qarshimiz, degan bilan muammo hal bo‘lib qolmaydi. Psixolog, huquqshunos, mahalla faollari va reabilitatsiya markazi xodimlari hamkorlikda har bir jabrlanganlar bilan alohida ishlasa, masalaning mohiyati o‘rganilsa muammoga yechim topiladi. Masalan, mana shu zo‘ravonlikka uchragan bolaning, oilasining qancha muammosi bordir? Ona va bolaning hozirgi ahvoli qanday? Bu bolaning kelajagi nima bo‘ladi? Bu kabi savollarning javobi barchaga birdek qiziq. 

 

Bugun oramizda biz bilgan va bilmagan qandan-qancha tazyiqqa, zo‘ravonlikka uchragan odamlar bor. Bu kabi illatlarni “bosti-bosti” qilib, bir oila shaʼnini “himoya qilish” emas, balki o‘sha zo‘ravonlardan aziyat chekkanlarni qutqarish kerak! Jamiyatimizni yemirayotgan bunday illatlarning asl mohiyati, tub ildizigi bolta urish lozim. Aks holda, norasida go‘daklar, voyaga yetmagan bolalar, ojiza ayollar buning qurboniga aylanaveradi.

 

Psixologik tadqiqotlarga ko‘ra, jinsiy zo‘ravonlikka uchragan kimsa zo‘ravonga aylanib qolishi mumkin. Shu bois bu kabi illatlarning oldi olinmasa, oramizda zo‘ravon kimsalar ko‘payaveradi.

 

Voyaga yetmagan bolalarning zo‘ravonlikka uchrashi kelgusida o‘zini jinsiy identifikatsiya qilishida muammolarga olib keladi. Yaʼni bu o‘g‘il yoki qiz bola o‘zidan, o‘z jinsidan nafratlanishi, boshqa jins vakillari bilan munosabat qurishga qiynalishida namoyon bo‘ladi. Bu, tabiiyki, shaxs ruhiyatiga ham salbiy taʼsir ko‘rsatadi. 

 

Pedofil aslida kim?

 

“Pedofiliya” — bu kasallik. Uni deyarli davolab bo‘lmaydi. Agarda kishini o‘zida tuzalishi uchun kuchli xohish bo‘lsa, uni bosqichma-bosqich mutaxassislar ko‘magida davolash mumkin. Ko‘pincha ular o‘z tuzog‘iga ota-ona nazoratisiz qolgan bolalarni ilintirishadi.

 

Jinsiy zo‘ravonlikka moyil shaxslar o‘z tengdoshlari, yaʼni kattalar bilan chiqisha olmaydigan, ular oldida ojiz yoki xohish-istaklarini ochiq ayta olmaydigan, aksar hollarda odamovi va qo‘rqoq kimsalar. Shu sababdan ular o‘zidan ham jismonan, ham aqlan kichik, kuchsiz bo‘lgan bolalarga tahdid qiladi.

 

Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, avvalo, kishining bunday bo‘lib qolishiga asosiy sabab — oiladagi nosog‘lom muhitdir. Shuningdek, 13-14 yoshgacha bo‘lgan davrda bosh miya jarohatini olganlar ham baʼzi hollarda pedofil bo‘lib qolishi mumkin. Maʼlumotlarga ko‘ra, pedofillarning 90 foizdan ortig‘i erkak jinsiga mansub.

 

Yechim...

 

Bolaga, avvalo, mehr-eʼtibor va g‘amxo‘rlik kerak. Oiladagi turli nizolar, eʼtiborsizlik uni odamovi qilib qo‘yadi. Natijada, bola mehrni o‘z yaqinlaridan emas, balki ko‘chadan izlay boshlaydi. Muammolari va sirlarini yurak qaʼriga “ko‘mish”ni o‘rganadi. Ayniqsa, kichik yoshdan farzandlarimizga shaxsiy chegara va “yo‘q” deya olish tushunchalarini singdirib borsak, uning meni shakllanadi.

 

12-14 yoshgacha bo‘lgan bolalarni aslo yolg‘iz qoldirmang! Begona yoki qarindoshlar qo‘liga bermang. Farzandingizning tarbiyasi, qiziqishlari va muammolari bilan o‘rtoqlashing. Sababi, pedofil ota-onasidan doimiy dakki eshitadigan, ularning so‘zlariga quloq solmaydigan bolalarni oson “qo‘lga tushiradi”. Avval o‘zini mehribon do‘stdek tutishi, eʼtiborli, yaxshi suhbatdosh bo‘lish orqali, farzandingizni asta-sekin tengdoshlari guruhidan ayirib, ota-onadan uzoqlashtiradi. Bola xarakterini yaxshi o‘rganib olgach, uni qo‘rqitish yoki uyaltirish orqali “tuzog‘ida” ushlab turadi. Farzandingizni erkin, o‘z so‘zini ayta oladigan, o‘ziga ishongan, oilasi u uchun qalqon bo‘la oladigan qilib tarbiyalang.

 

Fazilat SHAVKATOVA, psixolog        

Bahriniso Madumarova, jurnalist